Skip to main content
Velanora Memorial Registry

ไทย • การช่วยเหลือ • Thailand • Help & Support

การช่วยเหลือเมื่อสูญเสียในประเทศไทย: วันแรก ๆ วิกฤตใจ คืนที่นอนไม่หลับ ความรู้สึกผิด แรงกดดันงานศพ ความกดดันจากงาน การดื่มแอลกอฮอล์ เด็กและวัยรุ่น — วิธีประคองตัวและช่องทางขอความช่วยเหลือ

ตรวจทานล่าสุด: 23 Feb 2026

เบอร์ฉุกเฉิน (ไทย)

ฉุกเฉิน/ตำรวจ: 191 • รถพยาบาล: 1669 • ดับเพลิง: 199 • ตำรวจท่องเที่ยว: 1155

ถ้าติดต่อไม่ได้ ให้ลองใหม่ภายหลัง เปลี่ยนสาย หรือหากมีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669

หน้านี้เหมาะกับใคร (อ่านให้ตรงเป้า)

  • เพิ่งสูญเสีย (วัน/สัปดาห์แรก)
  • การสูญเสียแบบกะทันหัน/สะเทือนใจ
  • นอนไม่หลับ/แพนิค โดยเฉพาะหลังงานศพ
  • คนที่กำลังช่วยคนอื่นที่เศร้า
  • เด็ก/วัยรุ่นที่มีปฏิกิริยาหนักหรือเสี่ยง

ถ้าคุณพูดไทยไม่คล่อง / เป็นนักท่องเที่ยว / อยู่นอกประเทศไทย

  • ถ้าพูดไทยไม่คล่อง: โทร 1155 (ตำรวจท่องเที่ยว — มักช่วยสื่อสารอังกฤษได้)
  • ถ้าอยู่นอกประเทศไทย: ใช้เบอร์ฉุกเฉินท้องถิ่นของประเทศนั้น และไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดหากไม่ปลอดภัย

ฐานที่อ่อนโยน แต่ยึดหลักการช่วยเหลือในภาวะวิกฤต

หน้านี้อิงแนวทางการช่วยเหลือในภาวะวิกฤต (crisis response), Psychological First Aid, การดูแลแบบคำนึงถึงบาดแผล (trauma-informed), และการปรับระบบประสาทให้สงบ (nervous system regulation) เพื่อช่วย “ตั้งหลัก” และเชื่อมต่อการช่วยเหลือ — ไม่ใช่การทดแทนการรักษาฉุกเฉิน คำแนะนำแพทย์ หรือการบำบัด

10 วินาที (พอแค่ประคอง)

หายใจเข้าเบา ๆ … หายใจออกยาวกว่าเล็กน้อย … ไม่ต้องฝืน ลองผ่อนไหล่หนึ่งครั้ง ตอนนี้ “แค่อยู่ให้รอด” ก็พอ

สายไม่ว่าง? ทำตามขั้นตอนนี้เลย (ลดความอาย/เกรงใจ)

วิธี “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นขั้นตอน (ลดความอาย/เกรงใจ): โทร 1323 ลอง 2 ครั้ง → ถ้าไม่ติดให้โทร Samaritans → ถ้ายังไม่ติดและรู้สึกไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 • การโทรซ้ำไม่ใช่รบกวน — มันคือการช่วยชีวิต

สารบัญในหน้านี้

ถ้าเอกสาร/งานหลังการเสียชีวิตทำให้คุณทรุด (admin overload)

ถ้าคุณกำลังจัดการเรื่องเอกสาร/ขั้นตอนและมันทำให้ยิ่งล้น ให้ใช้เช็กลิสต์แบบสั้น ๆ เพื่อ “ลดการตัดสินใจ”:

เปิดเช็กลิสต์ What to do after a death →

ถ้าคืนนี้มีภาพซ้ำ ๆ / ฝันร้ายทุกคืน / รู้สึกหลุดจากร่างกาย

นี่อาจเป็นอาการหลังเหตุสะเทือนใจ (trauma) ที่รักษาได้ คืนนี้ให้โฟกัส “ความปลอดภัย” และลดการตื่นตัวของร่างกาย → โทรสายด่วน → แล้วค่อยนัดผู้เชี่ยวชาญ (โรงพยาบาล/คลินิก)

ทางลัด: ไปที่ แผนคืนนี้ แล้วถ้าไม่ปลอดภัยให้ไปที่ ฉุกเฉิน

ถ้าตอนนี้คุณต้องการขั้นตอนเชิงเอกสาร/งานที่ต้องทำ ดูที่ What to do after a death.

ฉุกเฉิน: ถ้าตอนนี้ต้องการความปลอดภัย (ประเทศไทย)

ติดต่อไม่ได้? เปลี่ยนสายคือทักษะที่ถูกต้อง

ถ้าติดต่อไม่ได้ ให้ลองใหม่ภายหลัง เปลี่ยนสาย หรือหากมีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669

เบอร์ฉุกเฉิน

เหตุฉุกเฉิน/ตำรวจ — 191

กรณีอันตรายทันที: เสี่ยงทำร้ายตัวเอง/ผู้อื่น ความรุนแรง การคุกคาม แพนิกรุนแรงที่มีสัญญาณอันตราย หรือสถานการณ์ที่ต้องการความช่วยเหลือด่วน

โทร: 191

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ฉุกเฉิน/ตำรวจ: 191

รถพยาบาล/ฉุกเฉินการแพทย์ — 1669

เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์: เจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบาก เป็นลม บาดเจ็บหนัก สับสนมาก เกินขนาด/มึนเมารุนแรง หรือภาวะคุกคามชีวิต

โทร: 1669

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: ระบบการแพทย์ฉุกเฉินไทย (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ฉุกเฉินการแพทย์: 1669

ดับเพลิง/กู้ภัย — 199

เหตุไฟไหม้และการกู้ภัยเร่งด่วน

โทร: 199

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: หน่วยงานดับเพลิง/กู้ภัยท้องถิ่น (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ดับเพลิง: 199

ตำรวจท่องเที่ยว (มีโอกาสช่วยภาษาอังกฤษ) — 1155

สำหรับนักท่องเที่ยว/ชาวต่างชาติที่ต้องการความช่วยเหลือด้านความปลอดภัย อาชญากรรม หรือเหตุเร่งด่วนที่การสื่อสารภาษาอังกฤษช่วยได้

โทร: 1155

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: touristpolice.go.th

ตำรวจท่องเที่ยว: 1155

วันแรก ๆ: อยู่ให้รอดจากช็อก (แผนขั้นต่ำ)

ช่วงแรก ร่างกายมักทรุดก่อนที่สมองจะ “อธิบาย” ได้ นี่ไม่ใช่เรื่อง “หายให้ถูกวิธี” แต่คือการสร้าง พื้นขั้นต่ำ เพื่อไม่ให้คุณพัง

กฎ 72 ชั่วโมง: งานน้อยลงคือการตัดสินใจที่ถูกต้อง

  • น้ำ + หนึ่งคำ (ข้าว/ซุป/ผลไม้ — นิดเดียวก็นับ)
  • นอนราบ/เอนตัว (แม้ไม่หลับ การนอนราบช่วยระบบประสาท)
  • เลือก “คนประสานงาน 1 คน” (โทร/ข้อความ/แขก/งานจิปาถะ)
  • วันละ 3 งานพอ (อย่างอื่นรอได้)
  • เลื่อนการตัดสินใจใหญ่ ๆ (ลาออก ย้ายบ้าน อัลติเมตัมความสัมพันธ์)

ถ้ารู้สึกว่าไม่ควรรบกวนใคร (“เกรงใจ”)

การเก็บไว้คนเดียวดูเหมือนสุภาพ — แต่ความโดดเดี่ยวเพิ่มความเสี่ยงเมื่อการนอนพัง การขอเล็ก ๆ ก็ยังสุภาพ

ลองพูด: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?”

เริ่มไม่ออก? (ส่งแบบนี้ได้เลย)

ส่งแค่: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?” ไม่ต้องอธิบาย คน ๆ นั้นไม่ต้องแก้ปัญหา แค่อยู่ด้วยก็พอ

โน้ต 1 นาที (ตอนสมองไม่ทำงาน)

  • ตอนนี้ฉันรู้สึก: ชา / แพนิค / นอนไม่หลับ / ร้องไห้ / ว่างเปล่า
  • ขั้นต่ำวันนี้: น้ำ + หนึ่งคำ + นอนราบ
  • คนที่ฉันพอทักได้: ______
  • ถ้าไม่ปลอดภัย: 191 / 1669 หรือสายด่วนวิกฤต

30 นาทีถัดไป (เมื่อรู้สึกล้น/รับไม่ไหว)

ลำดับเล็ก ๆ (ไม่ต้องสมบูรณ์)

  1. ดื่มน้ำ (หรือบ้วนปากถ้ากลืนยาก)
  2. นั่งให้เท้าแตะพื้น (กดเท้าลง 10 ครั้ง)
  3. ทัก 1 คน: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม”
  4. บันทึกเบอร์: 191 / 1669 (และ 1323 / Samaritans)
  5. ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย: เอาแอลกอฮอล์/ของมีคม/ยาออกห่างมือ (หรือให้คนอื่นถือไว้) แล้วไป ฉุกเฉิน

ประโยคสั้น ๆ ที่ใช้ได้จริง

“ตอนนี้ฉันไม่ไหว ช่วยอยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?” • “ช่วยโทร/อยู่ข้าง ๆ ฉันหน่อยได้ไหม”

คืนนี้นอนไม่หลับ/แพนิค: แผน 10 นาทีสำหรับคืนนี้

กลางคืนมักขยายความเศร้า เราจะไม่พยายาม “เถียงให้คุณดีขึ้น” แต่จะลดการตื่นตัวของระบบประสาท ถ้ามีอันตรายทันทีให้ไปที่ ฉุกเฉิน

แผน 10 นาที (ทำตามลำดับ)

  1. ลมหายใจ: หายใจเข้าเบา ๆ 4 วินาที ออก 6 วินาที (10 รอบ) ไม่ต้องฝืน
  2. ความเย็น (ถ้าพร้อม): ล้างหน้า/มือด้วยน้ำเย็น หรือถือของเย็น 30–60 วินาที ถ้ากระตุ้นอาการหอบ/แพนิคให้ข้ามได้
  3. ยึดพื้น: กดเท้าลงพื้น 10 ครั้ง
  4. คำพูด: พูดกับตัวเอง “นี่คือคลื่น เดี๋ยวมันจะลดลง”
  5. ไม่อยู่คนเดียว: ทัก 1 คน “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม”

คัดลอกไปส่ง (ตอนพูดไม่ออก)

“คนใกล้ชิดของฉันเพิ่งเสีย ฉันนอนไม่หลับและคืนนี้รู้สึกไม่ปลอดภัย ช่วยอยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม — โทรหรือแชทก็ได้?”

สายไม่ว่าง? ทำตามขั้นตอนนี้เลย

วิธี “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นขั้นตอน (ลดความอาย/เกรงใจ): โทร 1323 ลอง 2 ครั้ง → ถ้าไม่ติดให้โทร Samaritans → ถ้ายังไม่ติดและรู้สึกไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 • การโทรซ้ำไม่ใช่รบกวน — มันคือการช่วยชีวิต

โทรยาก? ‘เปลี่ยนสาย’ คือทักษะ

ถ้าสายไม่ว่าง ให้เปลี่ยนสาย ลองใหม่หลังพักสั้น ๆ ก็ได้

โทร 1323 / Samaritans • ถ้าไม่ปลอดภัย: 191 / 1669

ถ้ามีความคิด “ไม่อยากมีชีวิตอยู่” โผล่ขึ้นมา

ความคิดแบบนี้มักเกิดเมื่อ “ความเจ็บ + ความเหนื่อย” ถึงขีดจำกัด หลายครั้งมันไม่ใช่ความต้องการตายถาวร แต่เป็นสัญญาณว่า คุณต้องการให้ความรุนแรงของความรู้สึก “หยุด” และมันลดลงได้

ทำ 3 อย่างนี้ (สั้น ๆ)

  1. อย่าอยู่คนเดียว: ติดต่อใครสักคน (ส่งสั้น ๆ ก็ได้)
  2. 10 นาที: ทำแผนคืนนี้ (หายใจ → ยึดพื้น → คำพูด)
  3. เชื่อมต่อความช่วยเหลือ: โทร 1323 หรือ Samaritans (ถ้าไม่ว่างให้เปลี่ยนสาย)

ความปลอดภัยของ ‘สิ่งที่ใช้ทำร้ายตัวเอง’ (แค่คืนนี้)

ถ้าคืนนี้ไม่ปลอดภัย: ขอให้คนอื่นช่วยถือยา/ของมีคม/เชือก/แอลกอฮอล์/กุญแจไว้ “แค่คืนนี้” นี่ไม่ใช่เรื่องเว่อร์ — เป็นขั้นตอนมาตรฐานเพื่อความปลอดภัย

อาการทางกาย: อะไรพบบ่อย vs อะไรควรรีบไปแพทย์

ความเศร้าคือการตอบสนองต่อความเครียด ร่างกายอาจแสดงอาการแรงได้ บางอย่างพบบ่อย (แม้น่ากลัว) แต่เราไม่มองข้ามสัญญาณอันตราย

พบบ่อย (น่ากลัว แต่พบได้)

  • ใจสั่น แน่นหน้าอกเป็นระลอก หายใจไม่เต็มในช่วงแพนิค
  • คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ปวดท้อง
  • เวียนหัว ปวดหัว เกร็งกล้ามเนื้อ
  • นอนไม่หลับ ตื่นกลางดึก ฝันร้าย
  • อ่อนล้าหนัก ปวดเมื่อยตามตัว

ความรู้สึกผิด: ลดวงวน “ถ้าวันนั้น…” (โดยไม่จม)

ความรู้สึกผิดมักโผล่มาเมื่อสมองพยายาม “ควบคุม” สิ่งที่ควบคุมไม่ได้ มันอาจรู้สึกเหมือนคำตัดสิน แต่บ่อยครั้งคือปฏิกิริยาความเศร้า และบางครั้งเป็นสัญญาณของความรักที่ลึกมาก

3 ประโยคที่ช่วยลดการวน (สั้น ๆ)

  • “นี่คือคลื่นความรู้สึกผิด — ไม่ใช่คำตัดสิน”
  • “ตอนนั้นฉันทำดีที่สุดเท่าที่รู้และทำได้”
  • “ความเจ็บคือหลักฐานของความผูกพัน”

เมื่อความรู้สึกผิดเริ่มอันตราย

ถ้าความรู้สึกผิดกลายเป็น “ฉันควรหายไป” “ฉันสมควรถูกลงโทษ” หรือเริ่มวางแผนทำร้ายตัวเอง นี่ไม่ใช่ “นิสัยเสีย” แต่เป็นรูปแบบวิกฤต ควรใช้ สายด่วนวิกฤต หรือโทร 191/1669 หากไม่ปลอดภัย

หลังงานศพ: ‘เงียบแล้วทรุด’ + แผน 4 สัปดาห์

เมื่อพิธีและงานเร่งด่วนจบลง ความเศร้าอาจพุ่ง หลายคน “แย่ลงหลังงานศพ” ซึ่งพบได้ แผนเล็ก ๆ จะช่วยพยุงช่วงที่การสนับสนุนลดลง

แผนขั้นต่ำ 4 สัปดาห์ (แค่นี้ก็พอ)

  • นัดเช็กอินสัปดาห์ละ 1 ครั้ง (วัน/เวลาเดิม 10 นาที)
  • 2 สัปดาห์แรก: ลดภาระ/กิจกรรม/สัญญาใหม่ ๆ
  • ทุกวัน: น้ำ + หนึ่งคำ + นอนราบ (ถือว่าชนะแล้ว)
  • ถ้ากลางคืนเสี่ยง: วางแผนคืนนี้ไว้ให้เห็น + เซฟเบอร์สายด่วน

เมื่อคนพูดว่า ‘ดูโอเคแล้วนี่’

ลองตอบ: “ฉันอาจดูโอเค แต่ข้างในยังเจ็บมาก ฉันต้องการการช่วยเหลือแบบเบา ๆ”

ถ้าการสูญเสียกะทันหัน/รุนแรง (ชั้นของ trauma)

ถ้าคุณเห็นภาพซ้ำ ๆ ใจเต้นตลอด เหมือนร่างกายอยู่ในโหมด “เตือนภัย” และนอนไม่ได้ การช่วยเหลือด้านบาดแผล (trauma) ช่วยได้ คุณไม่จำเป็นต้องฝืนผ่านมันคนเดียว

ทางเดินที่ช่วยได้ (ไม่ต้องทำหมด)

คืนนี้: โฟกัสความปลอดภัย + ลดการตื่นตัว → โทรสายด่วน → ถัดจากนั้นค่อยนัดพบผู้เชี่ยวชาญ (โรงพยาบาล/คลินิก)

จัดการงานศพโดยไม่พัง (บริบทไทย)

งานศพมักมีการรับแขก ประสานงาน และความคาดหวังต่อเนื่อง ในขณะที่คุณยังช็อก เป้าหมายไม่ใช่ “ทำให้สมบูรณ์” แต่คือปกป้องร่างกาย เพื่อให้คุณผ่านช่วงนี้ได้

แบ่งบทบาท (แม้คุณรู้สึกว่า ‘ควรทำเองทั้งหมด’)

  • ผู้ประสานวัด/พิธี: เวลา สวด การติดต่อสถานที่
  • ดูแลแขก: ต้อนรับ บอกทาง “ช่วงเวลาเยี่ยม”
  • การเงิน/ซอง: ให้คนที่ไว้ใจ 1 คนดูแล
  • อาหาร/น้ำ: ทำให้เรียบง่าย หมุนเวียนคนช่วย ลดโหมดเจ้าภาพ
  • การเดินทาง: รถ ที่จอด การเคลื่อนย้ายญาติ

ขอบเขตที่ยังเคารพประเพณี

  • กำหนด “ช่วงรับแขก” สั้น ๆ (2–3 ชม. ก็ได้) แล้วพักนอกช่วงนั้น
  • อนุญาตให้ตัวเองถอยไปพัก: 10 นาที ดื่มน้ำ งีบสั้น ๆ
  • ตั้งโฆษก 1 คนรับโทร/ข้อความ เพื่อลดข้อมูลล้น

ถ้ามีคนตัดสินคุณเรื่องพัก: การพักไม่ใช่การไม่เคารพ มันคือการอยู่รอด

ความกดดันจากงาน (กลับเร็วเกินไปทำให้ทรุดยาว)

ค่อย ๆ กลับ มักดีกว่าฝืน

การฝืนผ่านความเศร้าอาจกระตุ้นนอนไม่หลับ แพนิค และหมดไฟยาว ๆ ปกป้องฐานก่อน: นอน กิน ความปลอดภัย

ประโยคช่วย: “ฉันยังทำงานได้ไม่ปกติ ขอค่อย ๆ กลับไปทีละนิด” • “ขอลดภาระชั่วคราวได้ไหม”

ถ้าจำเป็นต้องทำงานต่อ (ความกดดันมีจริง)

ลดความเข้มเท่าที่ทำได้: ประชุมน้อยลง เดดไลน์เล็กลง พักบ่อยขึ้น และมีคนเช็กอินสัปดาห์ละครั้ง

การดื่มเพื่อรับมือ (พบบ่อย — แต่เสี่ยง)

แอลกอฮอล์ช่วยชาแค่ชั่วคราว แต่ทำให้นอนแย่ลงและกังวลเพิ่ม

การดื่มอาจรู้สึกเหมือน “โล่ง” แต่บ่อยครั้งทำให้นอนแตก ตื่นกลางดึก และความกังวลวันถัดไปเพิ่มขึ้น แอลกอฮอล์ + ความคิดอยากตาย = ความเสี่ยงสูงขึ้น

ข้อควรระวังแบบลดอันตราย (ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์)

  • หลีกเลี่ยงการผสมแอลกอฮอล์กับยานอนหลับ/ยาคลายกังวล
  • ถ้ากินยาอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์/เภสัชก่อนเพิ่ม/หยุดยา หรือก่อนดื่ม

เด็กและวัยรุ่น: พูดอย่างไร ปฏิกิริยาที่พบบ่อย และเมื่อไหร่ต้องรีบช่วย

เด็กเศร้าเป็นระลอก เขาอาจร้องไห้แล้วกลับไปเล่น ถามซ้ำ ๆ เกาะติด หรือดูเหมือนไม่เป็นอะไร ความจริงที่อ่อนโยน + ความปลอดภัย ช่วยเด็กส่วนใหญ่ได้

อธิบายแบบสั้น ชัด และเหมาะกับวัย

ตัวอย่าง:

“มีข่าวที่เศร้ามาก ____ เสียแล้ว ร่างกายของเขา/เธอไม่ทำงานแล้ว และจะไม่กลับมา เราเสียใจมาก แต่หนูจะได้รับการดูแลและปลอดภัย หนูถามอะไรก็ได้”

เลี่ยงคำว่า “เขาแค่นอนหลับ” (อาจทำให้เด็กกลัวการนอน) ใช้คำที่ชัดแต่ใจดี

ควรรีบช่วยถ้าเห็นสัญญาณเหล่านี้

  • นอนไม่หลับรุนแรง/ฝันร้ายต่อเนื่อง + เรียน/ใช้ชีวิตพัง
  • ทำร้ายตัวเอง พูดอยากตาย พฤติกรรมอันตราย หรือเริ่มสารเสพติดแบบฉับพลัน
  • หวาดกลัวรุนแรง แพนิค หรือเก็บตัวหนักที่ไม่ค่อยดีขึ้น

ถ้ากังวลเรื่องความปลอดภัย ใช้ สายเด็ก 1387 หรือ 1300 เพื่อประสานการคุ้มครอง และถ้าอันตรายทันทีให้โทร 191/1669

ช่วยคนที่กำลังเศร้า (ครอบครัว เพื่อน ที่ทำงาน)

ควรพูดแบบสั้น ๆ และไม่ต้อง ‘แก้’

  • “ฉันอยู่ตรงนี้นะ ไม่ต้องอธิบายก็ได้”
  • “อยากให้ฉันอยู่เป็นเพื่อน เงียบ ๆ หรือช่วยทำ 1 อย่าง?”
  • “วันนี้อะไรทำให้เบาลงได้สัก 5%?”
  • “ฉันทำได้ 1 อย่าง: อาหาร/พาไปส่ง/ช่วยตอบข้อความ/ช่วยเอกสาร”

ไม่ควรพูด (แม้หวังดี)

  • “ต้องเข้มแข็ง” / “ไปต่อได้แล้ว” / “เดี๋ยวเวลาก็ช่วย”
  • เปรียบเทียบ: “ฉันเข้าใจดี ฉันก็เคย…” (ถ้าเขาไม่ได้ขอ)
  • คำอธิบายทางศาสนาที่ทำให้เจ็บ/รู้สึกผิดเพิ่ม
  • กดดันให้รับแขก/ตอบไว/ทำตัวปกติ

สัญญาณอันตราย: อย่าปล่อยให้อยู่คนเดียว — เชื่อมต่อความช่วยเหลือ

  • คำว่า “อยากหายไป” เพิ่มขึ้น
  • นอนไม่หลับ + สับสน + แอลกอฮอล์ + หุนหัน
  • มีแผน หรือเข้าใกล้วิธีทำร้ายตัวเอง

ถ้าอันตรายทันที: 191/1669 • ถ้าไม่ใช่ทันที ให้โทร 1323 หรือ Samaritans ไปด้วยกัน และ “เปลี่ยนสาย” หากไม่ว่าง

ถ้าคุณกำลังช่วยใคร “คืนนี้” (3 ขั้นตอนที่ใช้ได้จริง)

1) อย่าให้เขาอยู่ลำพัง (ใกล้ตัว = ลดความเสี่ยงทันที)

อยู่ใกล้แบบไม่กดดัน — นั่งด้วยกัน เงียบก็ได้ เป้าหมายคือผ่าน “คลื่นคืนนี้” ไม่ใช่คุยให้หายเศร้า

2) เอาสิ่งเสี่ยงออกห่างมือ (ชั่วคราวก็พอ)

ถ้ามีความเสี่ยง: ขอเก็บของมีคม/ยา/แอลกอฮอล์/กุญแจไว้กับคุณ “แค่คืนนี้” นี่เป็นมาตรฐานความปลอดภัย ไม่ใช่การกล่าวหา

3) โทรด้วยกัน (ไม่ต้องให้เขาโทรคนเดียว)

โทร 1323 หรือ Samaritans ไปด้วยกัน หากไม่ติดให้ทำตามขั้นตอน:

วิธี “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นขั้นตอน (ลดความอาย/เกรงใจ): โทร 1323 ลอง 2 ครั้ง → ถ้าไม่ติดให้โทร Samaritans → ถ้ายังไม่ติดและรู้สึกไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 • การโทรซ้ำไม่ใช่รบกวน — มันคือการช่วยชีวิต

ถ้าอันตรายทันที/มีแผน/ควบคุมแรงผลักดันไม่ได้: โทร 191/1669

บริบทไทย: “เกรงใจ” แรงกดดันครอบครัว และการตั้งขอบเขต

งานศพ/สวดอภิธรรมหลายคืน: ทำได้โดยไม่ ‘พัง’

  • คุณร่วมพิธีได้โดยไม่ต้อง ‘อยู่โหมดรับแขก’ ตลอดเวลา — พัก 10 นาที ออกไปหายใจ ดื่มน้ำ
  • ตั้ง “คนประสานงานหลัก” (โทร/แขก/รถ/ซอง/ดอกไม้) เพื่อลดการตัดสินใจตอนสมองช็อก
  • ถ้ามีคนว่าเรื่องพัก: การพักไม่ใช่การไม่เคารพ — มันช่วยให้ร่างกายอยู่ต่อได้
  • ถ้าคาดหวังสูง: เลือกสิ่งที่มีความหมาย + ทำไหว แล้วลดส่วนที่ทำให้ล้ม
  • การทำบุญอุทิศส่วนกุศลช่วยพยุงใจได้ แต่ไม่จำเป็นต้องแลกด้วยสุขภาพที่พัง

“เกรงใจ” และการเก็บความเศร้าไว้คนเดียว

  • ไม่อยากรบกวนคนอื่นเป็นเรื่องปกติ — แต่ความโดดเดี่ยวเพิ่มความเสี่ยงเมื่อการนอนพัง
  • ขอเล็ก ๆ ก็ยังสุภาพ: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?”
  • เลือก 1–2 คนที่ปลอดภัยพอ ความเห็นเยอะเกินทำให้เครียดขึ้น

ลำดับชั้นในครอบครัว & “ต้องเข้มแข็ง”

  • เคารพได้พร้อมกับปกป้องตัวเอง: ตอบสั้น ๆ ตั้งขอบเขตอย่างสุภาพ จำกัดเวลา
  • ประโยคช่วยชีวิต: “ตอนนี้ฉันพยายามอยู่ แต่ร่างกายต้องพักสักนิด ขอเวลาหน่อยนะ”
  • ถ้าความขัดแย้งแรงขึ้น ให้ถอยออกมาพัก — ความเศร้า + ความขัดแย้งทำให้ระบบประสาทพุ่งเป็นแพนิคได้

ฝัน/ภาพติดตา/ความกลัวหลังการตาย

  • ฝัน/ภาพติดตา/ความกลัวอาจเพิ่มหลังการสูญเสีย — นี่คือความเครียด/บาดแผล ไม่ใช่คุณ ‘กำลังจะบ้า’
  • ถ้าความกลัวทำให้นอนไม่หลับหลายคืน ให้ใช้แผนคืนนี้และโทร 1323 / Samaritans
  • ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ใช้บริการฉุกเฉิน 191/1669

ถ้าแรงกดดันจากครอบครัวทำให้คุณไม่ปลอดภัย

หากความขัดแย้ง การกดดัน หรือการถูกกันออก ทำให้คุณรู้สึกไม่ปลอดภัย ให้เลือกคนที่ปลอดภัย 1 คน + จุดเริ่มต้นแบบมืออาชีพ (โรงพยาบาล/คลินิก) และใช้ สายด่วนวิกฤต หากความปลอดภัยเสี่ยง

ระยะของความเศร้า (เป็นแผนที่ ไม่ใช่กฎ)

ความเศร้าไม่ได้เป็นเส้นตรง คุณอาจย้อนกลับไปมาได้ จุดประสงค์ของแผนที่นี้ไม่ใช่ตัดสินคุณ แต่เพื่อลดการโทษตัวเองและช่วยให้ตั้งหลักได้

ช่วงที่ 1: ช็อก/ชา (ชั่วโมง–หลายสัปดาห์)

คุณอาจรู้สึกเหมือนไม่จริง ว่างเปล่า ชา ๆ หรือร้องไห้หยุดไม่ได้ นี่อาจเป็นการที่ระบบประสาทกำลังรับแรงกระแทก

อาการที่พบบ่อย

  • ชา/ไม่เชื่อ
  • นอนไม่หลับ
  • เบื่ออาหาร
  • แพนิคเป็นระลอก
  • ความจำขาดช่วง

ช่วงที่ 2: วน ‘ทำไม’ — โกรธ/รู้สึกผิด/ต่อรอง (หลายสัปดาห์–หลายเดือน)

สมองพยายามควบคุมสถานการณ์ด้วยการย้อนคิดซ้ำ ๆ โดยเฉพาะหลังการสูญเสียแบบกะทันหัน และช่วงที่ต้องรับผิดชอบงานศพมาก

อาการที่พบบ่อย

  • คิดว่า ‘ถ้าตอนนั้น…’
  • หงุดหงิดง่าย
  • กระสับกระส่าย
  • หลีกเลี่ยง
  • นอนไม่หลับ

ถ้าความรู้สึกผิดกลายเป็นเกลียดตัวเองหรือ ‘ควรถูกลงโทษ’ ให้ขอความช่วยเหลือเร็ว ๆ — รักษาได้และไม่ใช่ความผิดของคุณ

ช่วงที่ 3: เงียบแล้วทรุด (หลายเดือน–หนึ่งปี)

หลังพิธี/แขก/งานเร่งด่วนจบลง ความเศร้าอาจแรงขึ้น คุณอาจรู้สึกโดดเดี่ยว หนัก เหมือนชีวิตไร้ความหมาย

อาการที่พบบ่อย

  • หนักว่างเปล่า
  • เก็บตัว
  • ร้องไห้เป็นระลอก
  • อ่อนล้า
  • ไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ

ช่วงที่ 4: ปรับตัวใหม่ (หนึ่งปีขึ้นไป)

ไม่ใช่การ ‘ลืม’ แต่คือการอยู่ร่วมกับการสูญเสียได้ดีขึ้น ระลอกจะห่างขึ้น และมีช่วงหายใจมากขึ้น

อาการที่พบบ่อย

  • ระลอกยังมาแต่ผ่านเร็วขึ้น
  • กิจวัตรเริ่มกลับมา
  • เริ่มเห็นอนาคตเล็ก ๆ อีกครั้ง

เมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือเพิ่ม (พบบ่อยและช่วยได้)

เกณฑ์แบบอ่อนโยน (แม้คุณไม่ได้อยากตาย)

ลองพิจารณาขอความช่วยเหลือเพิ่ม (โรงพยาบาล/คลินิก ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพจิต การปรึกษา) ถ้าหลังประมาณ ~6 เดือน ยังมีสิ่งเหล่านี้ “เกือบทุกวัน”:
  • ชีวิตดูไร้ความหมายถาวร หรือจินตนาการอนาคตไม่ออก
  • ความโหยหา/ความเจ็บปวดเข้มข้นตลอด ไม่ค่อยเป็นระลอก
  • หลีกเลี่ยงจนใช้ชีวิตไม่ได้ (งาน การดูแลตัวเอง งานบ้านพื้นฐาน)
  • โทษตัวเองหนักต่อเนื่องที่ไม่ค่อยเบาลง
เรื่องนี้พบได้มากกว่าที่คนคิด และการช่วยเหลือลดความทุกข์ได้ หากเมื่อไหร่รู้สึกไม่ปลอดภัย ให้โทร 1323 / Samaritans หรือ 191/1669

เบอร์ช่วยเหลือ (ฉุกเฉิน + วิกฤตใจ): เพิ่มโอกาสติดต่อให้ติด

สายไม่ว่าง? เปลี่ยนสายคือทางที่ถูกต้อง

ถ้าติดต่อไม่ได้ ให้ลองใหม่ภายหลัง เปลี่ยนสาย หรือหากมีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669

ขั้นตอน “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นพฤติกรรม (ทำตามนี้ได้เลย)

วิธี “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นขั้นตอน (ลดความอาย/เกรงใจ): โทร 1323 ลอง 2 ครั้ง → ถ้าไม่ติดให้โทร Samaritans → ถ้ายังไม่ติดและรู้สึกไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 • การโทรซ้ำไม่ใช่รบกวน — มันคือการช่วยชีวิต

เบอร์ฉุกเฉิน

เหตุฉุกเฉิน/ตำรวจ — 191

กรณีอันตรายทันที: เสี่ยงทำร้ายตัวเอง/ผู้อื่น ความรุนแรง การคุกคาม แพนิกรุนแรงที่มีสัญญาณอันตราย หรือสถานการณ์ที่ต้องการความช่วยเหลือด่วน

โทร: 191

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ฉุกเฉิน/ตำรวจ: 191

รถพยาบาล/ฉุกเฉินการแพทย์ — 1669

เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์: เจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบาก เป็นลม บาดเจ็บหนัก สับสนมาก เกินขนาด/มึนเมารุนแรง หรือภาวะคุกคามชีวิต

โทร: 1669

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: ระบบการแพทย์ฉุกเฉินไทย (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ฉุกเฉินการแพทย์: 1669

ดับเพลิง/กู้ภัย — 199

เหตุไฟไหม้และการกู้ภัยเร่งด่วน

โทร: 199

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: หน่วยงานดับเพลิง/กู้ภัยท้องถิ่น (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)

ดับเพลิง: 199

ตำรวจท่องเที่ยว (มีโอกาสช่วยภาษาอังกฤษ) — 1155

สำหรับนักท่องเที่ยว/ชาวต่างชาติที่ต้องการความช่วยเหลือด้านความปลอดภัย อาชญากรรม หรือเหตุเร่งด่วนที่การสื่อสารภาษาอังกฤษช่วยได้

โทร: 1155

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: touristpolice.go.th

ตำรวจท่องเที่ยว: 1155

สายด่วนวิกฤตใจ/รับฟัง (เมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัย ล้น หรือมีความคิดอยากตาย)

สายด่วนสุขภาพจิต — 1323

สายด่วนช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตสำหรับความทุกข์ใจ วิตกกังวล แพนิค ความเศร้าหลังสูญเสีย ความคิดอยากตาย ภาวะหมดหวัง หรือรู้สึก “ไม่ไหวแล้ว”

โทร: 1323

เว็บไซต์: dmh.go.th

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: dmh.go.th

ถ้าสายไม่ว่างให้ลองใหม่หรือเปลี่ยนไป Samaritans Thailand • ถ้ามีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669

Samaritans Thailand — รับฟัง/อยู่เป็นเพื่อน

รับฟังอย่างเป็นความลับ เหมาะกับคลื่นความเศร้าตอนกลางคืน ความโดดเดี่ยว ความตื่นตระหนก ความคิดอยากตาย หรือเวลาที่ไม่รู้จะพูดอะไร

โทร: 02-113-6789

เวลาให้บริการ: 12:00–22:00

เว็บไซต์: samaritansthai.com

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: samaritansthai.com

ถ้าติดต่อไม่ได้ให้เปลี่ยนไป 1323 หรือโทร 191/1669 หากไม่ปลอดภัย

กรณีพิเศษ (ความรุนแรง การถูกกันออก การคุ้มครองเด็ก)

ศูนย์ช่วยเหลือสังคม (พม.) — 1300

ช่วยประสาน/ส่งต่อกรณีความรุนแรงในครอบครัว การคุกคาม การแสวงหาประโยชน์ วิกฤตครอบครัว และการคุ้มครองสวัสดิภาพ (รวมเด็ก) เหมาะเมื่อความเศร้าซ้อนทับกับอันตรายในบ้าน

โทร: 1300

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: m-society.go.th

ถ้ามีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669 • ไม่จำเป็นต้องมีหลักฐานครบจึงค่อยขอความช่วยเหลือ

Childline Thailand / สายเด็ก 1387 — 24 ชม.

สายด่วนสำหรับเด็กและผู้ที่กังวลเกี่ยวกับเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ใช้ได้เมื่อการสูญเสียทำให้เด็กเสี่ยง นอนไม่หลับหนัก มีพฤติกรรมอันตราย ถูกทำร้าย/ละเลย หรือมีวิกฤตทางใจ

โทร: 1387

เว็บไซต์: childlinethailand.org

แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: childlinethailand.org

ถ้ามีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669 • หากเด็กไม่ปลอดภัย “อย่าอยู่ลำพัง” และให้รีบยกระดับความช่วยเหลือ

ความเศร้าที่ถูกมองข้าม (ถูกกันออก/ถูกลดทอน/ไม่ถูกยอมรับ)

ถ้าความสัมพันธ์หรือการสูญเสียของคุณถูกลดทอน ความเศร้าอาจทวีคูณ: ความเศร้า + ความโดดเดี่ยว มักเกิดเมื่อมีลำดับชั้นในครอบครัว ความขัดแย้งเรื่องงานศพ หรือคู่รักไม่ได้รับการยอมรับ

บริบทไทยอาจรวมถึง: ถูกกันออกจากการตัดสินใจ/พิธี, ถูกกดดันว่า “ต้องเข้มแข็ง”, ครอบครัวตัดสินแทนคู่รัก, LGBTQ+ ถูกลดทอน, หรือถูกพูดว่า “ไม่มีสิทธิ์” • คุณเศร้าได้โดยไม่ต้องขออนุญาต • เลือก 1 คนที่ปลอดภัย • หากความขัดแย้งไปสู่การข่มขู่/ความรุนแรง ให้โทร 191 • หากมีความคิดอยากตาย/ไม่ปลอดภัย โทร 1323 / Samaritans และ “เปลี่ยนสาย” หากสายไม่ว่าง

การช่วยเหลือทั่วไป/ใกล้บ้าน

โรงพยาบาล/คลินิก — จุดเริ่มต้นที่ปลอดภัย

ถ้าต้องการความช่วยเหลือต่อเนื่อง: ขอพบจิตแพทย์/นักจิตวิทยา ขอการดูแลการนอน การประเมินซึมเศร้า/วิตกกังวล/อาการหลังเหตุสะเทือนใจ (trauma)

ถ้าไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ให้ไปโรงพยาบาล/คลินิกใกล้บ้านและบอกตรง ๆ ว่าต้องการการดูแลด้านสุขภาพจิต/การนอน

วัด/ศาสนา/ชุมชน — พยุงใจด้วยพิธีและคนรอบตัว

หลายคนได้แรงพยุงจากพิธีกรรม การสวดมนต์ การทำบุญ และการมีคนอยู่ด้วย พระ/ผู้นำศาสนา/ผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้ช่วยสร้างโครงสร้างและลดความโดดเดี่ยวได้

ถ้าคำอธิบายทางศาสนาทำให้คุณรู้สึกผิด/อับอายมากขึ้น ให้เลือกผู้สนับสนุนคนอื่น คุณควรได้รับความอ่อนโยน

หน้าที่เกี่ยวข้อง: What to do after a deathPlanning a funeralLegal stepsThailand • Help & Support

หน้านี้ให้ข้อมูลและการพยุงใจ ไม่ใช่การทดแทนการรักษาพยาบาล หากมีอันตรายทันทีให้โทรฉุกเฉิน หากกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัว คุณสามารถถามได้ว่ามีการบันทึกข้อมูลอะไรบ้างก่อนเล่ารายละเอียด • เบอร์/เวลาอาจเปลี่ยนได้: รายการที่เป็นทางการมีบรรทัด “แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ” เพื่อช่วยให้ตรวจทานได้

คำถามพบบ่อย

ความเศร้านานแค่ไหน?

ไม่มีเส้นตายตายตัว “ดีขึ้น” มักหมายถึงระลอกเบาลงและจัดการได้มากขึ้น ไม่ใช่การลืม วันครบรอบ/ฤดูกาลอาจทำให้กลับมาเป็นระลอกได้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ

ถ้าติดต่อสายด่วนไม่ได้ทำอย่างไร?

เปลี่ยนสายและโทรซ้ำ — ไม่ใช่รบกวน • ลอง 1323 2 ครั้ง → Samaritans → ถ้าไม่ปลอดภัยโทร 191/1669

ตอนนี้ทำอะไรได้ 1 อย่าง?

ดื่มน้ำ → ทำแผนคืนนี้ (หายใจเบา ๆ/ยึดพื้น) → อย่าอยู่คนเดียว ถ้าไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 หรือโทร 1323/Samaritans

ถ้ากังวลเรื่องเด็ก/วัยรุ่น

ใช้สายเด็ก 1387 หรือ 1300 เพื่อประสานการช่วยเหลือ และถ้ามีอันตรายทันทีให้โทรฉุกเฉิน