ไทย • การช่วยเหลือ • Thailand • Help & Support
การช่วยเหลือเมื่อสูญเสียในประเทศไทย: วันแรก ๆ วิกฤตใจ คืนที่นอนไม่หลับ ความรู้สึกผิด แรงกดดันงานศพ ความกดดันจากงาน การดื่มแอลกอฮอล์ เด็กและวัยรุ่น — วิธีประคองตัวและช่องทางขอความช่วยเหลือ
ตรวจทานล่าสุด: 23 Feb 2026
เบอร์ฉุกเฉิน (ไทย)
ฉุกเฉิน/ตำรวจ: 191 • รถพยาบาล: 1669 • ดับเพลิง: 199 • ตำรวจท่องเที่ยว: 1155
ถ้าติดต่อไม่ได้ ให้ลองใหม่ภายหลัง เปลี่ยนสาย หรือหากมีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669
หน้านี้เหมาะกับใคร (อ่านให้ตรงเป้า)
- เพิ่งสูญเสีย (วัน/สัปดาห์แรก)
- การสูญเสียแบบกะทันหัน/สะเทือนใจ
- นอนไม่หลับ/แพนิค โดยเฉพาะหลังงานศพ
- คนที่กำลังช่วยคนอื่นที่เศร้า
- เด็ก/วัยรุ่นที่มีปฏิกิริยาหนักหรือเสี่ยง
ถ้าคุณพูดไทยไม่คล่อง / เป็นนักท่องเที่ยว / อยู่นอกประเทศไทย
- ถ้าพูดไทยไม่คล่อง: โทร 1155 (ตำรวจท่องเที่ยว — มักช่วยสื่อสารอังกฤษได้)
- ถ้าอยู่นอกประเทศไทย: ใช้เบอร์ฉุกเฉินท้องถิ่นของประเทศนั้น และไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดหากไม่ปลอดภัย
ฐานที่อ่อนโยน แต่ยึดหลักการช่วยเหลือในภาวะวิกฤต
สัญญาณเตือน: ควรเลือกความช่วยเหลือแบบวิกฤต/การแพทย์ (ยิ่งเร็ว ยิ่งง่าย)
- คุณอาจทำร้ายตัวเอง หรือมีแผน/แรงผลักดันรุนแรง
- นอนไม่หลับ 3 คืนขึ้นไป และความตื่นตระหนก/สับสนแย่ลง
- รู้สึกไม่จริง/หลุดจากความเป็นจริงมากจนรู้สึกไม่ปลอดภัย
- การดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น หรือเริ่มนอนไม่หลับถ้าไม่ดื่ม
- ภาพ/เหตุการณ์ติดตาหยุดไม่ได้ (flashbacks) โดยเฉพาะหลังการสูญเสียแบบกะทันหัน/รุนแรง
ถ้าอันตรายทันทีไปที่ ฉุกเฉิน • ถ้าสายไม่ว่างให้ไปที่ สายด่วนช่วยเหลือ และ “เปลี่ยนสาย”
10 วินาที (พอแค่ประคอง)
สายไม่ว่าง? ทำตามขั้นตอนนี้เลย (ลดความอาย/เกรงใจ)
เลือกสถานการณ์ของคุณ (ลดข้อมูลล้น)
สารบัญในหน้านี้
- ฉุกเฉิน: ความปลอดภัยมาก่อน
- คืนนี้นอนไม่หลับ/แพนิค: แผน 10 นาที
- ถ้ามีความคิด “ไม่อยากมีชีวิตอยู่” โผล่ขึ้นมา
- เด็กและวัยรุ่น: พูดอย่างไร/สัญญาณที่ต้องรีบช่วย
- วันแรก ๆ: แผนเอาตัวรอดขั้นต่ำ
- 30 นาทีถัดไป: ลำดับเล็ก ๆ ที่ทำได้
- อาการทางกาย: อะไรพบบ่อย vs อะไรต้องรีบไปแพทย์
- ความรู้สึกผิด: ลดวงวน “ถ้าวันนั้น…”
- หลังงานศพ: ‘เงียบแล้วทรุด’ + แผน 4 สัปดาห์
- จัดการงานศพโดยไม่พัง
- ความกดดันจากงาน
- การดื่มเพื่อรับมือ (พบบ่อย แต่เสี่ยง)
- ช่วยคนที่กำลังเศร้า: ควรพูด/ไม่ควรพูด
- ถ้าคุณกำลังช่วยใคร “คืนนี้”
- บริบทไทย: “เกรงใจ” แรงกดดันครอบครัว ขอบเขต
- ระยะของความเศร้า (เป็นแผนที่ ไม่ใช่กฎ)
- เมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือเพิ่ม
- เบอร์ช่วยเหลือ: ฉุกเฉิน + วิกฤตใจ
- คำถามพบบ่อย
ถ้าเอกสาร/งานหลังการเสียชีวิตทำให้คุณทรุด (admin overload)
ถ้าคุณกำลังจัดการเรื่องเอกสาร/ขั้นตอนและมันทำให้ยิ่งล้น ให้ใช้เช็กลิสต์แบบสั้น ๆ เพื่อ “ลดการตัดสินใจ”:
ถ้าตอนนี้คุณต้องการขั้นตอนเชิงเอกสาร/งานที่ต้องทำ ดูที่ What to do after a death.
ฉุกเฉิน: ถ้าตอนนี้ต้องการความปลอดภัย (ประเทศไทย)
ถ้ามีอันตราย ให้เลือกความปลอดภัย — ชีวิตคุณมาก่อน
ถ้าคุณรู้สึกว่าควบคุมแรงผลักดันไม่ได้ มีความคิดทำร้ายตัวเองรุนแรง แพนิคหนักจนมีอาการอันตราย หรือเสี่ยงความรุนแรง ให้ใช้บริการฉุกเฉินทันที
- ฉุกเฉิน/ตำรวจ: 191
- รถพยาบาล/ฉุกเฉินการแพทย์: 1669
- ตำรวจท่องเที่ยว (ช่วยสื่อสารอังกฤษได้บ่อย): 1155
ประโยคสั้น ๆ (อ่านตามนี้ได้เลย): “คนใกล้ชิดของฉันเพิ่งเสีย ฉันรู้สึกไม่ปลอดภัย และอยู่คนเดียวไม่ได้ตอนนี้ ฉันต้องการความช่วยเหลือด่วน”
ถ้าคุณไม่แน่ใจว่า “หนักพอไหม” ความไม่แน่ใจนั้นเองอาจเป็นสัญญาณเตือน เลือกความปลอดภัย
ติดต่อไม่ได้? เปลี่ยนสายคือทักษะที่ถูกต้อง
เบอร์ฉุกเฉิน
เหตุฉุกเฉิน/ตำรวจ — 191
กรณีอันตรายทันที: เสี่ยงทำร้ายตัวเอง/ผู้อื่น ความรุนแรง การคุกคาม แพนิกรุนแรงที่มีสัญญาณอันตราย หรือสถานการณ์ที่ต้องการความช่วยเหลือด่วน
รถพยาบาล/ฉุกเฉินการแพทย์ — 1669
เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์: เจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบาก เป็นลม บาดเจ็บหนัก สับสนมาก เกินขนาด/มึนเมารุนแรง หรือภาวะคุกคามชีวิต
โทร: 1669
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: ระบบการแพทย์ฉุกเฉินไทย (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)
ฉุกเฉินการแพทย์: 1669
ดับเพลิง/กู้ภัย — 199
เหตุไฟไหม้และการกู้ภัยเร่งด่วน
โทร: 199
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: หน่วยงานดับเพลิง/กู้ภัยท้องถิ่น (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)
ดับเพลิง: 199
ตำรวจท่องเที่ยว (มีโอกาสช่วยภาษาอังกฤษ) — 1155
สำหรับนักท่องเที่ยว/ชาวต่างชาติที่ต้องการความช่วยเหลือด้านความปลอดภัย อาชญากรรม หรือเหตุเร่งด่วนที่การสื่อสารภาษาอังกฤษช่วยได้
วันแรก ๆ: อยู่ให้รอดจากช็อก (แผนขั้นต่ำ)
ช่วงแรก ร่างกายมักทรุดก่อนที่สมองจะ “อธิบาย” ได้ นี่ไม่ใช่เรื่อง “หายให้ถูกวิธี” แต่คือการสร้าง พื้นขั้นต่ำ เพื่อไม่ให้คุณพัง
กฎ 72 ชั่วโมง: งานน้อยลงคือการตัดสินใจที่ถูกต้อง
- น้ำ + หนึ่งคำ (ข้าว/ซุป/ผลไม้ — นิดเดียวก็นับ)
- นอนราบ/เอนตัว (แม้ไม่หลับ การนอนราบช่วยระบบประสาท)
- เลือก “คนประสานงาน 1 คน” (โทร/ข้อความ/แขก/งานจิปาถะ)
- วันละ 3 งานพอ (อย่างอื่นรอได้)
- เลื่อนการตัดสินใจใหญ่ ๆ (ลาออก ย้ายบ้าน อัลติเมตัมความสัมพันธ์)
ถ้ารู้สึกว่าไม่ควรรบกวนใคร (“เกรงใจ”)
การเก็บไว้คนเดียวดูเหมือนสุภาพ — แต่ความโดดเดี่ยวเพิ่มความเสี่ยงเมื่อการนอนพัง การขอเล็ก ๆ ก็ยังสุภาพ
ลองพูด: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?”
เริ่มไม่ออก? (ส่งแบบนี้ได้เลย)
โน้ต 1 นาที (ตอนสมองไม่ทำงาน)
- ตอนนี้ฉันรู้สึก: ชา / แพนิค / นอนไม่หลับ / ร้องไห้ / ว่างเปล่า
- ขั้นต่ำวันนี้: น้ำ + หนึ่งคำ + นอนราบ
- คนที่ฉันพอทักได้: ______
- ถ้าไม่ปลอดภัย: 191 / 1669 หรือสายด่วนวิกฤต
30 นาทีถัดไป (เมื่อรู้สึกล้น/รับไม่ไหว)
ลำดับเล็ก ๆ (ไม่ต้องสมบูรณ์)
- ดื่มน้ำ (หรือบ้วนปากถ้ากลืนยาก)
- นั่งให้เท้าแตะพื้น (กดเท้าลง 10 ครั้ง)
- ทัก 1 คน: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม”
- บันทึกเบอร์: 191 / 1669 (และ 1323 / Samaritans)
- ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย: เอาแอลกอฮอล์/ของมีคม/ยาออกห่างมือ (หรือให้คนอื่นถือไว้) แล้วไป ฉุกเฉิน
ประโยคสั้น ๆ ที่ใช้ได้จริง
คืนนี้นอนไม่หลับ/แพนิค: แผน 10 นาทีสำหรับคืนนี้
กลางคืนมักขยายความเศร้า เราจะไม่พยายาม “เถียงให้คุณดีขึ้น” แต่จะลดการตื่นตัวของระบบประสาท ถ้ามีอันตรายทันทีให้ไปที่ ฉุกเฉิน
แผน 10 นาที (ทำตามลำดับ)
- ลมหายใจ: หายใจเข้าเบา ๆ 4 วินาที ออก 6 วินาที (10 รอบ) ไม่ต้องฝืน
- ความเย็น (ถ้าพร้อม): ล้างหน้า/มือด้วยน้ำเย็น หรือถือของเย็น 30–60 วินาที ถ้ากระตุ้นอาการหอบ/แพนิคให้ข้ามได้
- ยึดพื้น: กดเท้าลงพื้น 10 ครั้ง
- คำพูด: พูดกับตัวเอง “นี่คือคลื่น เดี๋ยวมันจะลดลง”
- ไม่อยู่คนเดียว: ทัก 1 คน “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม”
คัดลอกไปส่ง (ตอนพูดไม่ออก)
สายไม่ว่าง? ทำตามขั้นตอนนี้เลย
โทรยาก? ‘เปลี่ยนสาย’ คือทักษะ
ถ้าสายไม่ว่าง ให้เปลี่ยนสาย ลองใหม่หลังพักสั้น ๆ ก็ได้
โทร 1323 / Samaritans • ถ้าไม่ปลอดภัย: 191 / 1669
ถ้ามีความคิด “ไม่อยากมีชีวิตอยู่” โผล่ขึ้นมา
ความคิดแบบนี้มักเกิดเมื่อ “ความเจ็บ + ความเหนื่อย” ถึงขีดจำกัด หลายครั้งมันไม่ใช่ความต้องการตายถาวร แต่เป็นสัญญาณว่า คุณต้องการให้ความรุนแรงของความรู้สึก “หยุด” และมันลดลงได้
ทำ 3 อย่างนี้ (สั้น ๆ)
- อย่าอยู่คนเดียว: ติดต่อใครสักคน (ส่งสั้น ๆ ก็ได้)
- 10 นาที: ทำแผนคืนนี้ (หายใจ → ยึดพื้น → คำพูด)
- เชื่อมต่อความช่วยเหลือ: โทร 1323 หรือ Samaritans (ถ้าไม่ว่างให้เปลี่ยนสาย)
ความเสี่ยงสูงขึ้นมากเมื่อสิ่งเหล่านี้มาเป็นชุด — ให้ถือว่า ‘ฉุกเฉิน’
มีแผน + เข้าถึงวิธีทำร้ายตัวเอง + แรงผลักดันแรง + แอลกอฮอล์ + นอนไม่หลับหลายคืน → ความเสี่ยงพุ่ง ให้ไปที่ ฉุกเฉิน ทันที
ความปลอดภัยของ ‘สิ่งที่ใช้ทำร้ายตัวเอง’ (แค่คืนนี้)
ถ้าคืนนี้ไม่ปลอดภัย: ขอให้คนอื่นช่วยถือยา/ของมีคม/เชือก/แอลกอฮอล์/กุญแจไว้ “แค่คืนนี้” นี่ไม่ใช่เรื่องเว่อร์ — เป็นขั้นตอนมาตรฐานเพื่อความปลอดภัย
อาการทางกาย: อะไรพบบ่อย vs อะไรควรรีบไปแพทย์
ความเศร้าคือการตอบสนองต่อความเครียด ร่างกายอาจแสดงอาการแรงได้ บางอย่างพบบ่อย (แม้น่ากลัว) แต่เราไม่มองข้ามสัญญาณอันตราย
พบบ่อย (น่ากลัว แต่พบได้)
- ใจสั่น แน่นหน้าอกเป็นระลอก หายใจไม่เต็มในช่วงแพนิค
- คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ปวดท้อง
- เวียนหัว ปวดหัว เกร็งกล้ามเนื้อ
- นอนไม่หลับ ตื่นกลางดึก ฝันร้าย
- อ่อนล้าหนัก ปวดเมื่อยตามตัว
ควรรีบไปแพทย์/โทร 1669/191 หากมีสัญญาณอันตราย
- เจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบากมาก เป็นลม
- อ่อนแรงครึ่งซีก พูดไม่ชัด สับสนรุนแรง
- ไข้สูง ปวดรุนแรง เพ้อ/สับสนเฉียบพลัน
- นอนไม่หลับ + สับสน/หุนหัน + เสี่ยงทำร้ายตัวเอง
ถ้าไม่แน่ใจและรู้สึกไม่ปลอดภัย: โทร 1669 หรือ 191
ความรู้สึกผิด: ลดวงวน “ถ้าวันนั้น…” (โดยไม่จม)
ความรู้สึกผิดมักโผล่มาเมื่อสมองพยายาม “ควบคุม” สิ่งที่ควบคุมไม่ได้ มันอาจรู้สึกเหมือนคำตัดสิน แต่บ่อยครั้งคือปฏิกิริยาความเศร้า และบางครั้งเป็นสัญญาณของความรักที่ลึกมาก
3 ประโยคที่ช่วยลดการวน (สั้น ๆ)
- “นี่คือคลื่นความรู้สึกผิด — ไม่ใช่คำตัดสิน”
- “ตอนนั้นฉันทำดีที่สุดเท่าที่รู้และทำได้”
- “ความเจ็บคือหลักฐานของความผูกพัน”
เมื่อความรู้สึกผิดเริ่มอันตราย
ถ้าความรู้สึกผิดกลายเป็น “ฉันควรหายไป” “ฉันสมควรถูกลงโทษ” หรือเริ่มวางแผนทำร้ายตัวเอง นี่ไม่ใช่ “นิสัยเสีย” แต่เป็นรูปแบบวิกฤต ควรใช้ สายด่วนวิกฤต หรือโทร 191/1669 หากไม่ปลอดภัย
หลังงานศพ: ‘เงียบแล้วทรุด’ + แผน 4 สัปดาห์
เมื่อพิธีและงานเร่งด่วนจบลง ความเศร้าอาจพุ่ง หลายคน “แย่ลงหลังงานศพ” ซึ่งพบได้ แผนเล็ก ๆ จะช่วยพยุงช่วงที่การสนับสนุนลดลง
แผนขั้นต่ำ 4 สัปดาห์ (แค่นี้ก็พอ)
- นัดเช็กอินสัปดาห์ละ 1 ครั้ง (วัน/เวลาเดิม 10 นาที)
- 2 สัปดาห์แรก: ลดภาระ/กิจกรรม/สัญญาใหม่ ๆ
- ทุกวัน: น้ำ + หนึ่งคำ + นอนราบ (ถือว่าชนะแล้ว)
- ถ้ากลางคืนเสี่ยง: วางแผนคืนนี้ไว้ให้เห็น + เซฟเบอร์สายด่วน
เมื่อคนพูดว่า ‘ดูโอเคแล้วนี่’
ลองตอบ: “ฉันอาจดูโอเค แต่ข้างในยังเจ็บมาก ฉันต้องการการช่วยเหลือแบบเบา ๆ”
ถ้าการสูญเสียกะทันหัน/รุนแรง (ชั้นของ trauma)
ถ้าคุณเห็นภาพซ้ำ ๆ ใจเต้นตลอด เหมือนร่างกายอยู่ในโหมด “เตือนภัย” และนอนไม่ได้ การช่วยเหลือด้านบาดแผล (trauma) ช่วยได้ คุณไม่จำเป็นต้องฝืนผ่านมันคนเดียว
ทางเดินที่ช่วยได้ (ไม่ต้องทำหมด)
จัดการงานศพโดยไม่พัง (บริบทไทย)
งานศพมักมีการรับแขก ประสานงาน และความคาดหวังต่อเนื่อง ในขณะที่คุณยังช็อก เป้าหมายไม่ใช่ “ทำให้สมบูรณ์” แต่คือปกป้องร่างกาย เพื่อให้คุณผ่านช่วงนี้ได้
แบ่งบทบาท (แม้คุณรู้สึกว่า ‘ควรทำเองทั้งหมด’)
- ผู้ประสานวัด/พิธี: เวลา สวด การติดต่อสถานที่
- ดูแลแขก: ต้อนรับ บอกทาง “ช่วงเวลาเยี่ยม”
- การเงิน/ซอง: ให้คนที่ไว้ใจ 1 คนดูแล
- อาหาร/น้ำ: ทำให้เรียบง่าย หมุนเวียนคนช่วย ลดโหมดเจ้าภาพ
- การเดินทาง: รถ ที่จอด การเคลื่อนย้ายญาติ
ขอบเขตที่ยังเคารพประเพณี
- กำหนด “ช่วงรับแขก” สั้น ๆ (2–3 ชม. ก็ได้) แล้วพักนอกช่วงนั้น
- อนุญาตให้ตัวเองถอยไปพัก: 10 นาที ดื่มน้ำ งีบสั้น ๆ
- ตั้งโฆษก 1 คนรับโทร/ข้อความ เพื่อลดข้อมูลล้น
ถ้ามีคนตัดสินคุณเรื่องพัก: การพักไม่ใช่การไม่เคารพ มันคือการอยู่รอด
ความกดดันจากงาน (กลับเร็วเกินไปทำให้ทรุดยาว)
ค่อย ๆ กลับ มักดีกว่าฝืน
การฝืนผ่านความเศร้าอาจกระตุ้นนอนไม่หลับ แพนิค และหมดไฟยาว ๆ ปกป้องฐานก่อน: นอน กิน ความปลอดภัย
ประโยคช่วย: “ฉันยังทำงานได้ไม่ปกติ ขอค่อย ๆ กลับไปทีละนิด” • “ขอลดภาระชั่วคราวได้ไหม”
ถ้าจำเป็นต้องทำงานต่อ (ความกดดันมีจริง)
ลดความเข้มเท่าที่ทำได้: ประชุมน้อยลง เดดไลน์เล็กลง พักบ่อยขึ้น และมีคนเช็กอินสัปดาห์ละครั้ง
การดื่มเพื่อรับมือ (พบบ่อย — แต่เสี่ยง)
แอลกอฮอล์ช่วยชาแค่ชั่วคราว แต่ทำให้นอนแย่ลงและกังวลเพิ่ม
การดื่มอาจรู้สึกเหมือน “โล่ง” แต่บ่อยครั้งทำให้นอนแตก ตื่นกลางดึก และความกังวลวันถัดไปเพิ่มขึ้น แอลกอฮอล์ + ความคิดอยากตาย = ความเสี่ยงสูงขึ้น
ข้อควรระวังแบบลดอันตราย (ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์)
- หลีกเลี่ยงการผสมแอลกอฮอล์กับยานอนหลับ/ยาคลายกังวล
- ถ้ากินยาอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์/เภสัชก่อนเพิ่ม/หยุดยา หรือก่อนดื่ม
สัญญาณว่า ‘ควรขอความช่วยเหลือเดี๋ยวนี้’
- ดื่มบ่อยขึ้นหรือหนักขึ้น
- นอนไม่หลับถ้าไม่ดื่ม
- หลังดื่ม ความคิดทำร้ายตัวเองแรงขึ้น
นี่ไม่ใช่ “อ่อนแอ” แต่เป็นรูปแบบเสี่ยงสูง ให้ใช้ สายด่วนวิกฤต หรือโทร 191/1669 หากไม่ปลอดภัย
เด็กและวัยรุ่น: พูดอย่างไร ปฏิกิริยาที่พบบ่อย และเมื่อไหร่ต้องรีบช่วย
เด็กเศร้าเป็นระลอก เขาอาจร้องไห้แล้วกลับไปเล่น ถามซ้ำ ๆ เกาะติด หรือดูเหมือนไม่เป็นอะไร ความจริงที่อ่อนโยน + ความปลอดภัย ช่วยเด็กส่วนใหญ่ได้
อธิบายแบบสั้น ชัด และเหมาะกับวัย
ตัวอย่าง:
“มีข่าวที่เศร้ามาก ____ เสียแล้ว ร่างกายของเขา/เธอไม่ทำงานแล้ว และจะไม่กลับมา เราเสียใจมาก แต่หนูจะได้รับการดูแลและปลอดภัย หนูถามอะไรก็ได้”
เลี่ยงคำว่า “เขาแค่นอนหลับ” (อาจทำให้เด็กกลัวการนอน) ใช้คำที่ชัดแต่ใจดี
ควรรีบช่วยถ้าเห็นสัญญาณเหล่านี้
- นอนไม่หลับรุนแรง/ฝันร้ายต่อเนื่อง + เรียน/ใช้ชีวิตพัง
- ทำร้ายตัวเอง พูดอยากตาย พฤติกรรมอันตราย หรือเริ่มสารเสพติดแบบฉับพลัน
- หวาดกลัวรุนแรง แพนิค หรือเก็บตัวหนักที่ไม่ค่อยดีขึ้น
ถ้ากังวลเรื่องความปลอดภัย ใช้ สายเด็ก 1387 หรือ 1300 เพื่อประสานการคุ้มครอง และถ้าอันตรายทันทีให้โทร 191/1669
ช่วยคนที่กำลังเศร้า (ครอบครัว เพื่อน ที่ทำงาน)
ควรพูดแบบสั้น ๆ และไม่ต้อง ‘แก้’
- “ฉันอยู่ตรงนี้นะ ไม่ต้องอธิบายก็ได้”
- “อยากให้ฉันอยู่เป็นเพื่อน เงียบ ๆ หรือช่วยทำ 1 อย่าง?”
- “วันนี้อะไรทำให้เบาลงได้สัก 5%?”
- “ฉันทำได้ 1 อย่าง: อาหาร/พาไปส่ง/ช่วยตอบข้อความ/ช่วยเอกสาร”
ไม่ควรพูด (แม้หวังดี)
- “ต้องเข้มแข็ง” / “ไปต่อได้แล้ว” / “เดี๋ยวเวลาก็ช่วย”
- เปรียบเทียบ: “ฉันเข้าใจดี ฉันก็เคย…” (ถ้าเขาไม่ได้ขอ)
- คำอธิบายทางศาสนาที่ทำให้เจ็บ/รู้สึกผิดเพิ่ม
- กดดันให้รับแขก/ตอบไว/ทำตัวปกติ
สัญญาณอันตราย: อย่าปล่อยให้อยู่คนเดียว — เชื่อมต่อความช่วยเหลือ
- คำว่า “อยากหายไป” เพิ่มขึ้น
- นอนไม่หลับ + สับสน + แอลกอฮอล์ + หุนหัน
- มีแผน หรือเข้าใกล้วิธีทำร้ายตัวเอง
ถ้าอันตรายทันที: 191/1669 • ถ้าไม่ใช่ทันที ให้โทร 1323 หรือ Samaritans ไปด้วยกัน และ “เปลี่ยนสาย” หากไม่ว่าง
ถ้าคุณกำลังช่วยใคร “คืนนี้” (3 ขั้นตอนที่ใช้ได้จริง)
1) อย่าให้เขาอยู่ลำพัง (ใกล้ตัว = ลดความเสี่ยงทันที)
อยู่ใกล้แบบไม่กดดัน — นั่งด้วยกัน เงียบก็ได้ เป้าหมายคือผ่าน “คลื่นคืนนี้” ไม่ใช่คุยให้หายเศร้า
2) เอาสิ่งเสี่ยงออกห่างมือ (ชั่วคราวก็พอ)
ถ้ามีความเสี่ยง: ขอเก็บของมีคม/ยา/แอลกอฮอล์/กุญแจไว้กับคุณ “แค่คืนนี้” นี่เป็นมาตรฐานความปลอดภัย ไม่ใช่การกล่าวหา
3) โทรด้วยกัน (ไม่ต้องให้เขาโทรคนเดียว)
โทร 1323 หรือ Samaritans ไปด้วยกัน หากไม่ติดให้ทำตามขั้นตอน:
วิธี “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นขั้นตอน (ลดความอาย/เกรงใจ): โทร 1323 ลอง 2 ครั้ง → ถ้าไม่ติดให้โทร Samaritans → ถ้ายังไม่ติดและรู้สึกไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 • การโทรซ้ำไม่ใช่รบกวน — มันคือการช่วยชีวิต
ถ้าอันตรายทันที/มีแผน/ควบคุมแรงผลักดันไม่ได้: โทร 191/1669
บริบทไทย: “เกรงใจ” แรงกดดันครอบครัว และการตั้งขอบเขต
งานศพ/สวดอภิธรรมหลายคืน: ทำได้โดยไม่ ‘พัง’
- คุณร่วมพิธีได้โดยไม่ต้อง ‘อยู่โหมดรับแขก’ ตลอดเวลา — พัก 10 นาที ออกไปหายใจ ดื่มน้ำ
- ตั้ง “คนประสานงานหลัก” (โทร/แขก/รถ/ซอง/ดอกไม้) เพื่อลดการตัดสินใจตอนสมองช็อก
- ถ้ามีคนว่าเรื่องพัก: การพักไม่ใช่การไม่เคารพ — มันช่วยให้ร่างกายอยู่ต่อได้
- ถ้าคาดหวังสูง: เลือกสิ่งที่มีความหมาย + ทำไหว แล้วลดส่วนที่ทำให้ล้ม
- การทำบุญอุทิศส่วนกุศลช่วยพยุงใจได้ แต่ไม่จำเป็นต้องแลกด้วยสุขภาพที่พัง
“เกรงใจ” และการเก็บความเศร้าไว้คนเดียว
- ไม่อยากรบกวนคนอื่นเป็นเรื่องปกติ — แต่ความโดดเดี่ยวเพิ่มความเสี่ยงเมื่อการนอนพัง
- ขอเล็ก ๆ ก็ยังสุภาพ: “อยู่เป็นเพื่อนฉัน 10 นาทีได้ไหม?”
- เลือก 1–2 คนที่ปลอดภัยพอ ความเห็นเยอะเกินทำให้เครียดขึ้น
ลำดับชั้นในครอบครัว & “ต้องเข้มแข็ง”
- เคารพได้พร้อมกับปกป้องตัวเอง: ตอบสั้น ๆ ตั้งขอบเขตอย่างสุภาพ จำกัดเวลา
- ประโยคช่วยชีวิต: “ตอนนี้ฉันพยายามอยู่ แต่ร่างกายต้องพักสักนิด ขอเวลาหน่อยนะ”
- ถ้าความขัดแย้งแรงขึ้น ให้ถอยออกมาพัก — ความเศร้า + ความขัดแย้งทำให้ระบบประสาทพุ่งเป็นแพนิคได้
ฝัน/ภาพติดตา/ความกลัวหลังการตาย
- ฝัน/ภาพติดตา/ความกลัวอาจเพิ่มหลังการสูญเสีย — นี่คือความเครียด/บาดแผล ไม่ใช่คุณ ‘กำลังจะบ้า’
- ถ้าความกลัวทำให้นอนไม่หลับหลายคืน ให้ใช้แผนคืนนี้และโทร 1323 / Samaritans
- ถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ใช้บริการฉุกเฉิน 191/1669
ถ้าแรงกดดันจากครอบครัวทำให้คุณไม่ปลอดภัย
ระยะของความเศร้า (เป็นแผนที่ ไม่ใช่กฎ)
ความเศร้าไม่ได้เป็นเส้นตรง คุณอาจย้อนกลับไปมาได้ จุดประสงค์ของแผนที่นี้ไม่ใช่ตัดสินคุณ แต่เพื่อลดการโทษตัวเองและช่วยให้ตั้งหลักได้
ช่วงที่ 1: ช็อก/ชา (ชั่วโมง–หลายสัปดาห์)
คุณอาจรู้สึกเหมือนไม่จริง ว่างเปล่า ชา ๆ หรือร้องไห้หยุดไม่ได้ นี่อาจเป็นการที่ระบบประสาทกำลังรับแรงกระแทก
อาการที่พบบ่อย
- ชา/ไม่เชื่อ
- นอนไม่หลับ
- เบื่ออาหาร
- แพนิคเป็นระลอก
- ความจำขาดช่วง
ช่วงที่ 2: วน ‘ทำไม’ — โกรธ/รู้สึกผิด/ต่อรอง (หลายสัปดาห์–หลายเดือน)
สมองพยายามควบคุมสถานการณ์ด้วยการย้อนคิดซ้ำ ๆ โดยเฉพาะหลังการสูญเสียแบบกะทันหัน และช่วงที่ต้องรับผิดชอบงานศพมาก
อาการที่พบบ่อย
- คิดว่า ‘ถ้าตอนนั้น…’
- หงุดหงิดง่าย
- กระสับกระส่าย
- หลีกเลี่ยง
- นอนไม่หลับ
ถ้าความรู้สึกผิดกลายเป็นเกลียดตัวเองหรือ ‘ควรถูกลงโทษ’ ให้ขอความช่วยเหลือเร็ว ๆ — รักษาได้และไม่ใช่ความผิดของคุณ
ช่วงที่ 3: เงียบแล้วทรุด (หลายเดือน–หนึ่งปี)
หลังพิธี/แขก/งานเร่งด่วนจบลง ความเศร้าอาจแรงขึ้น คุณอาจรู้สึกโดดเดี่ยว หนัก เหมือนชีวิตไร้ความหมาย
อาการที่พบบ่อย
- หนักว่างเปล่า
- เก็บตัว
- ร้องไห้เป็นระลอก
- อ่อนล้า
- ไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ
ช่วงที่ 4: ปรับตัวใหม่ (หนึ่งปีขึ้นไป)
ไม่ใช่การ ‘ลืม’ แต่คือการอยู่ร่วมกับการสูญเสียได้ดีขึ้น ระลอกจะห่างขึ้น และมีช่วงหายใจมากขึ้น
อาการที่พบบ่อย
- ระลอกยังมาแต่ผ่านเร็วขึ้น
- กิจวัตรเริ่มกลับมา
- เริ่มเห็นอนาคตเล็ก ๆ อีกครั้ง
เมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือเพิ่ม (พบบ่อยและช่วยได้)
เกณฑ์แบบอ่อนโยน (แม้คุณไม่ได้อยากตาย)
- ชีวิตดูไร้ความหมายถาวร หรือจินตนาการอนาคตไม่ออก
- ความโหยหา/ความเจ็บปวดเข้มข้นตลอด ไม่ค่อยเป็นระลอก
- หลีกเลี่ยงจนใช้ชีวิตไม่ได้ (งาน การดูแลตัวเอง งานบ้านพื้นฐาน)
- โทษตัวเองหนักต่อเนื่องที่ไม่ค่อยเบาลง
เบอร์ช่วยเหลือ (ฉุกเฉิน + วิกฤตใจ): เพิ่มโอกาสติดต่อให้ติด
สายไม่ว่าง? เปลี่ยนสายคือทางที่ถูกต้อง
ขั้นตอน “เปลี่ยนสาย” แบบเป็นพฤติกรรม (ทำตามนี้ได้เลย)
เบอร์ฉุกเฉิน
เหตุฉุกเฉิน/ตำรวจ — 191
กรณีอันตรายทันที: เสี่ยงทำร้ายตัวเอง/ผู้อื่น ความรุนแรง การคุกคาม แพนิกรุนแรงที่มีสัญญาณอันตราย หรือสถานการณ์ที่ต้องการความช่วยเหลือด่วน
รถพยาบาล/ฉุกเฉินการแพทย์ — 1669
เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์: เจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบาก เป็นลม บาดเจ็บหนัก สับสนมาก เกินขนาด/มึนเมารุนแรง หรือภาวะคุกคามชีวิต
โทร: 1669
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: ระบบการแพทย์ฉุกเฉินไทย (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)
ฉุกเฉินการแพทย์: 1669
ดับเพลิง/กู้ภัย — 199
เหตุไฟไหม้และการกู้ภัยเร่งด่วน
โทร: 199
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: หน่วยงานดับเพลิง/กู้ภัยท้องถิ่น (ตรวจสอบจากแหล่งทางการได้)
ดับเพลิง: 199
ตำรวจท่องเที่ยว (มีโอกาสช่วยภาษาอังกฤษ) — 1155
สำหรับนักท่องเที่ยว/ชาวต่างชาติที่ต้องการความช่วยเหลือด้านความปลอดภัย อาชญากรรม หรือเหตุเร่งด่วนที่การสื่อสารภาษาอังกฤษช่วยได้
สายด่วนวิกฤตใจ/รับฟัง (เมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัย ล้น หรือมีความคิดอยากตาย)
สายด่วนสุขภาพจิต — 1323
สายด่วนช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตสำหรับความทุกข์ใจ วิตกกังวล แพนิค ความเศร้าหลังสูญเสีย ความคิดอยากตาย ภาวะหมดหวัง หรือรู้สึก “ไม่ไหวแล้ว”
Samaritans Thailand — รับฟัง/อยู่เป็นเพื่อน
รับฟังอย่างเป็นความลับ เหมาะกับคลื่นความเศร้าตอนกลางคืน ความโดดเดี่ยว ความตื่นตระหนก ความคิดอยากตาย หรือเวลาที่ไม่รู้จะพูดอะไร
โทร: 02-113-6789
เวลาให้บริการ: 12:00–22:00
เว็บไซต์: samaritansthai.com
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: samaritansthai.com
ถ้าติดต่อไม่ได้ให้เปลี่ยนไป 1323 หรือโทร 191/1669 หากไม่ปลอดภัย
กรณีพิเศษ (ความรุนแรง การถูกกันออก การคุ้มครองเด็ก)
ศูนย์ช่วยเหลือสังคม (พม.) — 1300
ช่วยประสาน/ส่งต่อกรณีความรุนแรงในครอบครัว การคุกคาม การแสวงหาประโยชน์ วิกฤตครอบครัว และการคุ้มครองสวัสดิภาพ (รวมเด็ก) เหมาะเมื่อความเศร้าซ้อนทับกับอันตรายในบ้าน
โทร: 1300
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: m-society.go.th
ถ้ามีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669 • ไม่จำเป็นต้องมีหลักฐานครบจึงค่อยขอความช่วยเหลือ
Childline Thailand / สายเด็ก 1387 — 24 ชม.
สายด่วนสำหรับเด็กและผู้ที่กังวลเกี่ยวกับเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ใช้ได้เมื่อการสูญเสียทำให้เด็กเสี่ยง นอนไม่หลับหนัก มีพฤติกรรมอันตราย ถูกทำร้าย/ละเลย หรือมีวิกฤตทางใจ
โทร: 1387
เว็บไซต์: childlinethailand.org
แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ: childlinethailand.org
ถ้ามีอันตรายทันทีให้โทร 191/1669 • หากเด็กไม่ปลอดภัย “อย่าอยู่ลำพัง” และให้รีบยกระดับความช่วยเหลือ
ความเศร้าที่ถูกมองข้าม (ถูกกันออก/ถูกลดทอน/ไม่ถูกยอมรับ)
ถ้าความสัมพันธ์หรือการสูญเสียของคุณถูกลดทอน ความเศร้าอาจทวีคูณ: ความเศร้า + ความโดดเดี่ยว มักเกิดเมื่อมีลำดับชั้นในครอบครัว ความขัดแย้งเรื่องงานศพ หรือคู่รักไม่ได้รับการยอมรับ
บริบทไทยอาจรวมถึง: ถูกกันออกจากการตัดสินใจ/พิธี, ถูกกดดันว่า “ต้องเข้มแข็ง”, ครอบครัวตัดสินแทนคู่รัก, LGBTQ+ ถูกลดทอน, หรือถูกพูดว่า “ไม่มีสิทธิ์” • คุณเศร้าได้โดยไม่ต้องขออนุญาต • เลือก 1 คนที่ปลอดภัย • หากความขัดแย้งไปสู่การข่มขู่/ความรุนแรง ให้โทร 191 • หากมีความคิดอยากตาย/ไม่ปลอดภัย โทร 1323 / Samaritans และ “เปลี่ยนสาย” หากสายไม่ว่าง
การช่วยเหลือทั่วไป/ใกล้บ้าน
โรงพยาบาล/คลินิก — จุดเริ่มต้นที่ปลอดภัย
ถ้าต้องการความช่วยเหลือต่อเนื่อง: ขอพบจิตแพทย์/นักจิตวิทยา ขอการดูแลการนอน การประเมินซึมเศร้า/วิตกกังวล/อาการหลังเหตุสะเทือนใจ (trauma)
ถ้าไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ให้ไปโรงพยาบาล/คลินิกใกล้บ้านและบอกตรง ๆ ว่าต้องการการดูแลด้านสุขภาพจิต/การนอน
วัด/ศาสนา/ชุมชน — พยุงใจด้วยพิธีและคนรอบตัว
หลายคนได้แรงพยุงจากพิธีกรรม การสวดมนต์ การทำบุญ และการมีคนอยู่ด้วย พระ/ผู้นำศาสนา/ผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้ช่วยสร้างโครงสร้างและลดความโดดเดี่ยวได้
ถ้าคำอธิบายทางศาสนาทำให้คุณรู้สึกผิด/อับอายมากขึ้น ให้เลือกผู้สนับสนุนคนอื่น คุณควรได้รับความอ่อนโยน
หน้าที่เกี่ยวข้อง: What to do after a death • Planning a funeral • Legal steps • Thailand • Help & Support
หน้านี้ให้ข้อมูลและการพยุงใจ ไม่ใช่การทดแทนการรักษาพยาบาล หากมีอันตรายทันทีให้โทรฉุกเฉิน หากกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัว คุณสามารถถามได้ว่ามีการบันทึกข้อมูลอะไรบ้างก่อนเล่ารายละเอียด • เบอร์/เวลาอาจเปลี่ยนได้: รายการที่เป็นทางการมีบรรทัด “แหล่งข้อมูล/ตรวจสอบ” เพื่อช่วยให้ตรวจทานได้
คำถามพบบ่อย
ความเศร้านานแค่ไหน?
ไม่มีเส้นตายตายตัว “ดีขึ้น” มักหมายถึงระลอกเบาลงและจัดการได้มากขึ้น ไม่ใช่การลืม วันครบรอบ/ฤดูกาลอาจทำให้กลับมาเป็นระลอกได้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
ถ้าติดต่อสายด่วนไม่ได้ทำอย่างไร?
เปลี่ยนสายและโทรซ้ำ — ไม่ใช่รบกวน • ลอง 1323 2 ครั้ง → Samaritans → ถ้าไม่ปลอดภัยโทร 191/1669
ตอนนี้ทำอะไรได้ 1 อย่าง?
ดื่มน้ำ → ทำแผนคืนนี้ (หายใจเบา ๆ/ยึดพื้น) → อย่าอยู่คนเดียว ถ้าไม่ปลอดภัยให้โทร 191/1669 หรือโทร 1323/Samaritans
ถ้ากังวลเรื่องเด็ก/วัยรุ่น