Υποστήριξη στο Πένθος (Ελλάδα)

Το πένθος δεν «διορθώνεται». Η απώλεια αλλάζει το μέσα μας και ο εγκέφαλος προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Μπορεί να νιώσεις σοκ, μουδιάσμα, θυμό, ενοχή, κενό, φόβο, ακόμα και ανακούφιση — όλα μπορούν να είναι φυσιολογικές αντιδράσεις.

Στην Ελλάδα, το πένθος συχνά βιώνεται μέσα από οικογένεια, κοινότητα και παράδοση (κηδεία, μνημόσυνα, επισκέψεις, «να είσαι δυνατός/ή»). Αυτά μπορούν να δώσουν στήριξη — αλλά μπορούν και να πιέσουν. Εδώ θα βρεις πρακτική καθοδήγηση για να αντέξεις τις πρώτες εβδομάδες, να βάλεις όρια όπου χρειάζεται και να βρεις σωστή βοήθεια όταν την χρειάζεσαι.

Σε αυτή τη σελίδα

Άμεση βοήθεια στην Ελλάδα
Πρώτες ημέρες: τι είναι «φυσιολογικό»
Checklist πρώτης φάσης
12+ πρακτικές στρατηγικές που βοηθούν
Τεχνικές γείωσης (5-4-3-2-1) & κρίσεις πανικού
Πώς βρίσκεις ψυχολόγο/ψυχοθεραπευτή στην Ελλάδα (βήμα-βήμα)
Δημόσιο vs ιδιωτικό: κόστος, αναμονές, ρεαλιστικές επιλογές
Ελληνικές πρακτικές πένθους & όρια (μνημόσυνα/επισκέψεις)
Πένθος vs κατάθλιψη (αναλυτικά)
Πόροι & υπηρεσίες στην Ελλάδα

Για πρακτικά βήματα μετά από έναν θάνατο, δες Τι πρέπει να κάνετε μετά από έναν θάνατο ή επέστρεψε στο Ελλάδα – Βοήθεια & Καθοδήγηση.

Άμεση βοήθεια στην Ελλάδα

Αν αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να παραμείνεις ασφαλής ή έχεις σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου, ζήτησε βοήθεια τώρα. Δεν χρειάζεται να είσαι «100% σίγουρος/η» — αρκεί να σου είναι δύσκολο.

Επείγον: 112
Υποστήριξη κρίσης: 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ)
Αν δεν μπορείς να μιλήσεις, ζήτησε από ένα άτομο εμπιστοσύνης να καλέσει μαζί σου ή πήγαινε στο πλησιέστερο νοσοκομείο.

Γραμμές κρίσης / άμεση υποστήριξη

Επείγον (ΕΚΑΒ / Αστυνομία / Πυροσβεστική)

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή σου ή για άλλους, κάλεσε αμέσως.

Τηλέφωνο: 112

Διαθέσιμο 24/7 σε όλη την Ελλάδα.

1018 — 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ)

Ανώνυμη, εμπιστευτική τηλεφωνική υποστήριξη κρίσης για αυτοκτονικό ιδεασμό/απελπισία και άμεση ανάγκη συνομιλίας.

Ιστότοπος: https://www.klimaka.org.gr/kentro-imeras-gia-tin-prolipsi-tis-autoktonias/

Τηλέφωνο: 1018

24/7, από όλη την Ελλάδα. Αν νιώθεις ότι δεν είσαι ασφαλής, κάλεσε τώρα.

Πρώτες ημέρες: τι είναι «φυσιολογικό»

Το πένθος συχνά επηρεάζει το σώμα: κόμπος στο στομάχι, αϋπνία, ταχυκαρδία, αλλαγές στην όρεξη, κόπωση, «θολούρα». Στο μυαλό: δυσκολία συγκέντρωσης, ξεχνάς πράγματα, επαναλαμβάνεις σκηνές. Στα συναισθήματα: κύματα θλίψης, θυμός, ενοχή, φόβος, αποσύνδεση. Όλα αυτά μπορούν να είναι φυσιολογικά, ειδικά στις πρώτες εβδομάδες.

Ρεαλιστικός στόχος 72 ωρών

Όχι να «σταθείς δυνατός/ή», αλλά να μείνεις όρθιος/α: νερό, κάτι να φας, λίγη ξεκούραση, ένα άτομο δίπλα σου, και βοήθεια με την πρακτική πλευρά.

Checklist πρώτης φάσης (πρακτικό)

Σήμερα

Διάλεξε 1 άνθρωπο να είναι ο «συντονιστής» (τηλέφωνα/μηνύματα/επισκέψεις).
Βάλε ένα «ελάχιστο πρόγραμμα»: νερό + μια μικρή τροφή + ένα ντους.
Αν σε πνίγει ο κόσμος: κλείσε ειδοποιήσεις, βάλε ώρες επικοινωνίας.

Μέσα στην εβδομάδα

Κράτα λίστα «πρέπει» και κάνε μόνο 1–2 πράγματα τη μέρα.
Αν έχεις αϋπνία/πανικό που δεν υποχωρεί, ζήτησε ιατρική καθοδήγηση.
Σημείωσε «βαριές ημερομηνίες» (40ήμερο/μνημόσυνα/επέτειοι).

Μέσα στον μήνα

Αν η λειτουργικότητα πέφτει συνεχώς, ξεκίνα αναζήτηση ειδικού (βλ. παρακάτω).
Φτιάξε «σχέδιο δύσκολης μέρας» (ένα μήνυμα, μία τεχνική, μία γραμμή υποστήριξης).

12+ πρακτικές στρατηγικές που βοηθούν (όχι γενικότητες)

Δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος. Διάλεξε 2–3 πράγματα. Αντέχουμε με μικρά, συγκεκριμένα βήματα.

Ελάχιστη φροντίδα σώματος: νερό, κάτι μικρό να φας, 10’ καθαρός αέρας.
«Άγκυρα» άνθρωπος: ένα άτομο που μπορείς να στείλεις «Είμαι χάλια σήμερα. Μείνε λίγο μαζί μου;».
Μικρή ρουτίνα: ίδια ώρα ύπνου/φαγητού όσο γίνεται. Η σταθερότητα μειώνει το χάος.
Γράμμα στον άνθρωπο που έφυγε: 10 λεπτά. Χωρίς να το δείξεις σε κανέναν.
Ένα κερί (εκκλησία ή σπίτι): ως καθημερινό «σήμα» μνήμης, όχι ως υποχρέωση.
Μικρό «σημείο μνήμης»: φωτογραφία + ένα αντικείμενο + ένα σημείωμα. Όχι μεγάλο βωμό—όσο αντέχεις.
Χρόνος για admin με χρονόμετρο: 25 λεπτά και σταματάς. Το πένθος καίει μνήμη/συγκέντρωση.
Αποφόρτιση ντροπής/ενοχής: γράψε 3 πράγματα που έκανες καλά (έστω μικρά).
Προσοχή στο αλκοόλ: αν σε «μουδιάζει», μετά συχνά επιστρέφει ως άγχος/βαριά διάθεση.
Στήριξη πριν «σπάσεις»: 2–3 συνεδρίες μπορούν να σταθεροποιήσουν νωρίς, χωρίς να σημαίνει “είμαι χάλια”.
Επιλογή «ασφαλών» ανθρώπων: απόφυγε όσους λένε «πέρασε», «μην κλαις», «όλα γίνονται για λόγο».
Σχέδιο δύσκολης μέρας: 1 άτομο + 1 τεχνική γείωσης + 1 πράξη φροντίδας + 1 γραμμή (1018).
Για επαρχία/νησιά: τηλεσυνεδρίες είναι συχνά ρεαλιστική λύση όταν δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση.

Τεχνικές γείωσης (5-4-3-2-1) & κρίσεις πανικού

5-4-3-2-1 (60–90 δευτερόλεπτα)

5 πράγματα που βλέπεις
4 πράγματα που ακουμπάς
3 ήχους που ακούς
2 μυρωδιές που αντιλαμβάνεσαι
1 γεύση ή μια γουλιά νερό

Αν έχεις πανικό: βάλε παλάμη στο στήθος, αργή εκπνοή (π.χ. εισπνοή 4, εκπνοή 6) για 10 κύκλους. Αν επιμένει ή έχεις αίσθημα κινδύνου, ζήτησε ιατρική/επειγούσα βοήθεια.

Πώς βρίσκεις ψυχολόγο/ψυχοθεραπευτή στην Ελλάδα (βήμα-βήμα)

Όταν πενθείς, δεν έχεις «χώρο» για έρευνα. Αυτή είναι μια απλή διαδικασία 20 λεπτών.

Βήμα 1: Βρες 3 επιλογές (όχι μία)

Χρησιμοποίησε τον ΣΕΨ («Αναζητώ Ψυχολόγο») για φίλτρα περιοχής/μέλους. Αν είσαι σε νησί/επαρχία, βάλε και τηλεσυνεδρίες ως κριτήριο.

Βήμα 2: Επίλεξε «τύπο βοήθειας»

Συμβουλευτική πένθους: πρακτική/συναισθηματική στήριξη, συνήθως βραχυ-μεσαία.
Ψυχοθεραπεία: όταν υπάρχει τραύμα, έντονη ενοχή, πανικός, κατάθλιψη ή «κόλλημα».
Ψυχίατρος: για σοβαρή αϋπνία, κρίσεις, αυτοκτονικό ιδεασμό, βαριά κατάθλιψη (και φαρμακευτική εκτίμηση).

Βήμα 3: Δημόσιο ή ιδιωτικό (πρακτικά)

Για δημόσιο: ξεκίνα από Κέντρο Υγείας/ΤΟΜΥ ή κλείσε ραντεβού μέσω gov.gr / eΡαντεβού για πρώτη εκτίμηση/οδηγίες. Σε ορισμένες περιοχές υπάρχει ψηφιακή διαδικασία «πρώτου αιτήματος» για δομές ψυχικής υγείας.

Φράση που βοηθάει στον γιατρό/δομή: «Χρειάζομαι παραπομπή ή καθοδήγηση για ψυχολογική υποστήριξη λόγω πένθους. Πού μπορώ να απευθυνθώ άμεσα;»

Βήμα 4: Ερωτήσεις για την πρώτη κλήση/συνάντηση

«Πόσα χρόνια εμπειρίας έχετε με πένθος/απώλεια;»
«Πώς δουλεύετε στο πένθος; (τι κάνουμε στις συνεδρίες; )»
«Πόσο συχνά προτείνετε στην αρχή;»
«Κόστος συνεδρίας, διάρκεια, πολιτική ακύρωσης;»
«Κάνετε online; Υπάρχει δυνατότητα πιο οικονομικής κλίμακας;»

Βήμα 5: “Red flags” (προειδοποιητικά σημάδια)

Σε πιέζει να «το ξεπεράσεις» γρήγορα ή ακυρώνει τα συναισθήματα.
Υπόσχεται «γρήγορη λύση/εγγύηση» για πένθος.
Δεν είναι διαφανής σε κόστος/όρια/πλαίσιο συνεδριών.
Νιώθεις ντροπή/φόβο να μιλήσεις — η ασφάλεια είναι βασικό κριτήριο.

Δημόσιο vs ιδιωτικό: κόστος, αναμονές, ρεαλιστικές επιλογές (Ελλάδα)

Ιδιωτικό

Συνήθως έχει πιο άμεση πρόσβαση, αλλά έχει κόστος. Ένα συχνό πλαίσιο τιμής ξεκινά γύρω στα 50–60€ ανά συνεδρία, με μεγάλες διαφοροποιήσεις και δυνατότητα να φτάσει σημαντικά υψηλότερα σε μεγάλες πόλεις/υψηλή ζήτηση/ειδίκευση.

Αν το κόστος σε πιέζει: ρώτα ευθέως αν υπάρχει «χαμηλότερη κλίμακα», ομαδικές συνεδρίες, ή μικρότερη συχνότητα στην αρχή.

Δημόσιο (ΕΣΥ)

Είναι χαμηλού κόστους/δωρεάν, αλλά οι αναμονές και η διαθεσιμότητα διαφέρουν πολύ: Αθήνα/Θεσσαλονίκη συνήθως έχουν περισσότερες δομές αλλά και μεγαλύτερη ζήτηση· επαρχία/νησιά μπορεί να έχουν λιγότερες επιλογές.

Πρακτικά ξεκινάς από ΠΦΥ (Κέντρο Υγείας/ΤΟΜΥ) ή ζητάς καθοδήγηση μέσω των επίσημων καναλιών ραντεβού. Αν κολλήσεις, ένα ΚΕΠ μπορεί να σε κατευθύνει στο σωστό σημείο.

Ρεαλιστική “μικτή” στρατηγική

Πολλοί άνθρωποι κάνουν 2–4 ιδιωτικές συνεδρίες «σταθεροποίησης» (για να αντέξουν), ενώ παράλληλα ανοίγουν διαδικασία για δημόσιες δομές αν θέλουν συνέχεια και χαμηλότερο κόστος.

Ενδεικτικό πλαίσιο κόστους

Κόστος ιδιωτικής ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα (ενδεικτικά πλαίσια)

Οι τιμές ξεκινούν συχνά γύρω στα 50–60€ ανά συνεδρία, με μεγάλες διαφοροποιήσεις ανά πόλη/εμπειρία/ζήτηση, και μπορεί να φτάσουν σημαντικά υψηλότερα σε μεγάλες αστικές περιοχές.

Ιστότοπος: https://www.tovima.gr/2025/10/04/society/to-kostos-tis-psyxotherapeias-stin-ellada/

Χρησιμοποίησε το ως «πλαίσιο», όχι ως κανόνα. Πάντα ρώτα για κόστος/διάρκεια/πολιτική ακύρωσης.

Ελληνικές πρακτικές πένθους & όρια χωρίς ενοχές

Στην Ελλάδα υπάρχουν δυνατές παραδόσεις: κηδεία, συλλυπητήρια, μνημόσυνα (π.χ. 40ήμερο), συχνές επισκέψεις και η προσδοκία να «σταθείς». Αυτά μπορούν να είναι παρηγορητικά, αλλά σε έντονο πένθος μπορεί να σε εξαντλήσουν.

Πώς βάζεις όρια σε επισκέψεις/τηλέφωνα

Μήνυμα-έτοιμο: «Σας ευχαριστώ πολύ. Αυτές τις μέρες δεν αντέχω πολλές επισκέψεις. Θα σας ενημερώσω όταν μπορέσω.»
Ζήτησε «φρουρό» (αδερφό/ξάδερφο/φίλο) να απαντάει για σένα.
Όρισε ώρες: π.χ. “επισκέψεις 18:00–20:00 μόνο” — και μετά ξεκούραση.

Μνημόσυνα/εκκλησία

Αν σε στηρίζει η εκκλησία/ιερέας, χρησιμοποίησέ το ως πηγή στήριξης, όχι ως πίεση. Είναι εντάξει να πας «όσο αντέχεις», να φύγεις νωρίς, ή να ζητήσεις ιδιωτική κουβέντα. Πολλοί ναοί/ενορίες έχουν ανθρώπους με διάθεση καθοδήγησης και παραπομπής.

Οικογενειακές προσδοκίες

Αν ακούς «μην κλαις», «κράτα γερά», μπορείς να πεις: «Το καταλαβαίνω. Για μένα βοηθάει να το ζήσω όπως έρχεται.»

Πένθος vs κατάθλιψη (αναλυτικά)

Μπορεί να μοιάζουν: κλάμα, κόπωση, αϋπνία, απόσυρση. Συχνά η διαφορά είναι το “πώς κινείται” η εμπειρία.

Στο πένθος συχνά…

Η θλίψη έρχεται σε κύματα και πυροδοτείται από μνήμες/ημερομηνίες/μέρη.
Υπάρχουν μικρά “παράθυρα” ανακούφισης ή σύνδεσης.
Το επίκεντρο είναι ο άνθρωπος που χάθηκε και η νοσταλγία/έλλειψη.

Στην κατάθλιψη συχνά…

Η απελπισία/μούδιασμα είναι πιο σταθερά και γενικευμένα.
Χάνεται το ενδιαφέρον σχεδόν για όλα, όχι μόνο ό,τι σχετίζεται με την απώλεια.
Ενισχύονται σκέψεις αναξιότητας, αυτομομφής, “δεν υπάρχει νόημα”.

Αν νιώθεις ανασφάλεια ή αυτοκτονικές σκέψεις

Κάλεσε 112 ή 1018 τώρα.

Πόροι & υπηρεσίες στην Ελλάδα

Άμεση υποστήριξη / κρίση

Επείγον (ΕΚΑΒ / Αστυνομία / Πυροσβεστική)

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή σου ή για άλλους, κάλεσε αμέσως.

Τηλέφωνο: 112

Διαθέσιμο 24/7 σε όλη την Ελλάδα.

1018 — 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ)

Ιστότοπος: https://www.klimaka.org.gr/kentro-imeras-gia-tin-prolipsi-tis-autoktonias/

Τηλέφωνο: 1018

24/7, από όλη την Ελλάδα. Αν νιώθεις ότι δεν είσαι ασφαλής, κάλεσε τώρα.

Εύρεση επαγγελματία & επίσημα ραντεβού

Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ) — «Αναζητώ Ψυχολόγο»

Κατάλογος/αναζήτηση ψυχολόγων με φίλτρα (π.χ. περιοχή). Χρήσιμο για να βρεις επαγγελματία και να δεις βασικά στοιχεία.

Ιστότοπος: https://seps.gr/directory-search/

Χρησιμοποίησε φίλτρα περιοχής ή αναζήτηση μέλους/αλφαβητικά.

gov.gr — Ηλεκτρονικά Ιατρικά Ραντεβού (ΠΦΥ)

Κλείσιμο ραντεβού σε δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (π.χ. Κέντρα Υγείας, ΤΟΜΥ) για πρώτη επαφή/παραπομπή/οργάνωση φροντίδας.

Ιστότοπος: https://www.gov.gr/ipiresies/ugeia-kai-pronoia/phakelos-ugeias/finddoctors

ΗΔΙΚΑ — eΡαντεβού (ΠΦΥ)

Εφαρμογή ηλεκτρονικών ραντεβού για ενταγμένες μονάδες ΠΦΥ. Χρήσιμη αν θέλεις να δεις διαθέσιμες δομές/ραντεβού.

Ιστότοπος: https://www.idika.gr/pfy/ilektronika-rantevou.html

Δημόσιες δομές ψυχικής υγείας & καθοδήγηση

Πλατφόρμα «Πρώτο Αίτημα για Ραντεβού σε Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας» (ανά ΥΠΕ)

Ψηφιακή υποβολή πρώτου αιτήματος για ραντεβού σε δομές ψυχικής υγείας (π.χ. Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Κέντρα Ημέρας, Κινητές Μονάδες κ.ά.).

Ιστότοπος: https://www.7ype.gov.gr/%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%BF-%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%B2%CE%BF%CF%8D-%CF%83%CE%B5-%CF%85%CF%80%CE%B7%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B5/

Η ροή/κάλυψη μπορεί να διαφέρει ανά ΥΠΕ/περιοχή. Αν δεν βρίσκεις δομή, ξεκίνα από Κέντρο Υγείας/ΤΟΜΥ ή νοσοκομείο.

ΚΕΠ — Υπηρεσίες Υγείας (ενημέρωση/καθοδήγηση)

Τα ΚΕΠ μπορούν να βοηθήσουν με γενική καθοδήγηση για διαδικασίες/υπηρεσίες και να σε κατευθύνουν στο σωστό κανάλι/φορέα.

Ιστότοπος: https://www.kep.gov.gr/hierarchy/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%87%CE%AE%CF%82-%CF%85%CF%80%CE%B7%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CF%85%CE%B3%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82/

Ιδανικό «πρώτο βήμα» αν δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις τοπικά.

Πανεπιστημιακά κέντρα (κυρίως για φοιτητές)

ΕΚΠΑ — Συμβουλευτικό Κέντρο Τομέα Ψυχολογίας (φοιτητές)

Παροχή ψυχολογικής συμβουλευτικής/ψυχοθεραπείας (ατομικά/ομαδικά) και τηλεσυμβουλευτικής για φοιτητές.

Ιστότοπος: https://www.uoa.gr/foitites/symboyleytikes_ypiresies/symboyleytiko_kentro_tomea_psychologias

ΑΠΘ — Κέντρο Συμβουλευτικής & Ψυχολογικής Υποστήριξης (φοιτητές)

Δωρεάν υπηρεσίες συμβουλευτικής/ψυχολογικής υποστήριξης για φοιτητές/τριες ΑΠΘ (άγχος, στρες, οικογενειακές δυσκολίες κ.ά.).

Ιστότοπος: https://www.auth.gr/university_unit/kesypsy/

Κόστος (πλαίσιο)